فردوسی می گوید: مردمی که در راستای خوارشماری، عجم یعنی کندزبان نامیده می شدند، من با این رزمنامه ی ملی که به پارسی سره سرودم، شناسنامه ی ملی اش را نوشتم و به دست تاریخ سپردم...؛ و درست می گوید؛ بدون فردوسی امروز کجا بودیم و با چه زبانی سخن می-گفتیم ؟ روزی از حسنین هیکل پرسیدند شما مصریان با آن پیشینه ی درخشان فرهنگی چه شد که عرب زبان شدید؛ گفت ما عرب زبان شدیم برای اینکه فردوسی نداشتیم؛ ما هم اگر فردوسی را نمی داشتیم امروز همانند مردمان مصر و سوریه و اردن و فلسطین و عراق و حبشه و بسیاری از مردمان دیگر عرب زبان می شدیم؛ اینها هیچ کدامین شان عرب نبودند؛ زور شمشیر و نداشتن فردوسی ها آنان را عرب زبان کرد؛ اما ما عرب زبان نشدیم نه برای اینکه شمشیری در کار نبود؛ و نه برای اینکه به گناه فارسی گویی زبان را از دهان بیرون نمی-کشیدند که می کشیدند؛ تنها برای اینکه ما فردوسی را داشتیم و دیگران نداشتند. جهان كرده ام از سخن چون بهشت ازين بيش تخم سخن كس نكشت بناهاي آباد گردد خراب زباران و از تابش آفتاب بسي افكندم از نظم كاخي بلند كه از باد و باران نيابد گزند نميرم، ازين پس، كه من زنده ام كه تخم سخن را پراگنده ام ‏‏فردوسی در قرن چهارم هجری زاده شده و از اشاره های خود شاعر و نوشته های دیگران، ‎‎برمی آید که فردوسی همچون ديگرْ خاندان های دهقان در آن زمان، ‏چون «نظامي‌ عَروضي» دارای ثروت و مُكنت و آب و زمين كشاورزی بوده و می توانسته از راه درآمد زمين ‏های خود، در آسودگی و كامروايی‎‎ نسبی به سر برد.‏

مجیب مهرداد

شعر تاجیکستان همان گونه که بار ها یاد کردیم، برخلاف شعر فارسی در ایران و افغانستان به صورت مستقیم با شعر اروپا و جهان پیوند داشته است. تسلط زبان و فرهنگ روس برای نزدیک به یک قرن در آسیای میانه در کنار آسیب هایی چون به حاشیه رفتن زبان فارسی، محاسنی هم داشته است. شاعران تاجیک از طریق این زبان به دانش و فرهنگ روس وصل شدند و چیز های زیادی را از بستر این فرهنگ در فرهنگ خودی مدغم کردند. تاجیکان اگر در  کاربرد زبان مادری واژه ها و اصطلاحات روسی را به کار می برند و اگر رسم الخط نیاکان را از دست داده اند، در عوض به روش شناسی علمی و متودولوژي تحقیق و آثار علمی دست اول آشنایی  پیدا کردند. طوری که آثار علمی تاجیکستان به لحاظ استواری شیوه تحقیق در بسا موارد از روش تحقیق در ایران پیشی می گیرد. البته این بدان معنا نیست که ما این دست آورد کوچک را با از دست دادن آن همه ارزش های فرهنگی مقایسه کنیم.

حالا می پردازیم به شعر جوان تاجیکستان و تفاوت هایی که با نسل های پیش از خود دارد.

چون «ت» در زبان فارسی کمیاب وبسیار گران‌بها است (و گاهی هم کوپنی می‌‌شود!)

تهران را می نویسیم طهران

استوره را می نویسیم اسطوره

توس را  طوس

تهماسپ را طهماسب

تنبور را می نویسیم طنبور(شاید نوایش خوشتر گردد!)

همسر و یا زن را می نویسیم ضعیفه، عیال، زوجه، منزل، مادر بچه‌ها،

فارسی یا پارسی؟

به قلم : یک پارسی زبان / برگرفته شده از وبلاگ " زبان شیرین پارسی "

در زبان عربی چهار حرف: پ گ ژ چ وجود ندارد. آن‌ها به جای این ۴ حرف، از واج‌های : ف - ک – ز - ج بهره می‌گیرند.