در مذمتِ انارشیسم
04 تير 1392,ساعت 02:18:55

عبدالشهید ثاقب

چندروزی است که جنرال عبدالرشید دوستم، به رسمِ زورآزمایی با دولتِ مرکزی، هوادارانِ خود را به خیابان‌ها کشانده و خواهانِ برکناریِ محمدعالم ساعی، والی جوزجان، گردیده است.

گفته می‌شود این راهپیمایی‌ها زمانی آغاز شد که پس از یک درگیریِ مسلحانه‌ میانِ افراد وابسته به جنرال دوستم و محمدعالم ساعی، والی جوزجان، روابطِ این دویارِ شیرین و پیشین به وخامت گرایید و به تخاصم انجامید.

 

جنرال دوستم یکی از فرماندهانِ مقتدرِ شمال و رهبرِ جنبشِ ملی اسلامی افغانستان می‌باشد. او در میانِ هوادرانِ خود به زورگویی در برابرِ دولتِ مرکزی و برخوردِ خشن با مخالفانِ سیاسی‌اش مشهور بوده و یکی از کسانی پنداشته می‌شود که مخالفت‌های او با رژیمِ دکتر نجیب الله باعثِ سرنگونی آن گردید. هم‌چنان گفته می‌شود او تا هنوز چندین تن از اعضایِ ارشدِ حزبِ جنبشِ ملی اسلامی را به بهانه‌های مختلف موردِ ضرب و شتم قرار داده و چندین تنِ دیگر را جبراً از عضویتِ آن اخراج نموده است. از جمله کسانی که گفته می‌شود تاهنوز مورد ضرب و شتمِ جنرال قرار گرفته و هزینه‌ای مخالفت با وی را پرداخته اند، فیض الله ذکی و اکبر بای می‌باشد. جنرال دوستم، جنبشِ ملی اسلامی افغانستان و ولایات ازبک‌نشینِ کشور را ملک شخصی خود دانسته و بنابراین، هرکسی را که در این ولایات و در چارچوبِ این حزب از اوامر و نواهی او سرپیچی کند، مستحقِ مجازات می‌داند و وی را محاکمة صحرایی می‌کند.

 

براساسِ گزارش‌ها، گفته می‌شود که علتِ تقابلِ او با محمدعالم ساعی نیز همین سرپیچی او از خواست جنرال مبنی بر قطع رابطه با مرکز می‌باشد.

 

به نظر می‌رسد که جنرال دوستم در صددِ آن است که از طریقِ تهدید، تخویف و ارعاب، مسوولان محلی ولایاتِ ازبک‌نشین را مطیعِ خود ساخته و وفاداری آن‌ها را به خود جلب نماید. دوستم بدین عقیده‌است کسانی که در شمال ایفای وظیفه می‌کنند، به جایِ تبعیت از دولتِ مرکزی باید از او دستور بگیرند.

 

 

 

خیانتِ روشن‌فکران

 

در حالی که مخالفت‌های دوستم با محمدعالم ساعی، ریشه در دولت‌ستیزی و مرکزگریزی او داشته و به منظورِ تضعیفِ دولتِ مرکزی انجام می‌یابد، اما روشن‌فکرانِ و قشرِ تحصیل‌کرده‌ای مان نیز - دانسته و نادانسته - به جای حمایت از قانون و نهادهای دولتی، به حمایت از وی برخاسته و از وی به عنوانِ یک‌قهرمان یاد می‌کنند.

 

به نظر می‌رسد که روشن‌فکرانِ مان، تحتِ تأثیر تلقیِ سنتی از کارِ روشنفکری، رسالتِ شان را تمجید از مردم و تقبیحِ دولت دانسته و از هر حرکتی که در جهتِ مخالفت با دولت انجام یابد حمایت می‌کنند. باید اعتراف کرد که تلقی سنتی از روشن‌فکری – اعم از چپی و راستی – به درجاتِ مختلف متأثر از انارشیسم بوده و آرمانِ نهایی آن سرنگونی دولت (در مارکسیسم) و یا تضعیفِ نقشِ آن (در لیبرالیسم) می‌باشد.

 

تضاد دولت و ملت

افزون براین، چیزی دیگری که باعث گردیده است روشن‌فکران مان دولت‌ستیز به بار بیایند، قدامتِ سنتِ دولت‌ستیزی در افغانستان می‌باشد. در کشور ما بارها دیده شده  که هر باری دولت در موضع ضعف قرار گرفته است، مردم و روشن‌فکران به مخالفت علیه آن پرداخته و دست به شورش‌های مسلحانه زده اند.

محمد علی همایون کاتوزیان، ریشه این دولت‌ستیزی را در استبداد تاریخی حوزه تمدنی ایران باستان می‌داند.

او بدین عقیده است که در حوزه تمدنی ایران باستان که افغانستان نیز بخشی از آن می‌باشد، تنها این دولت‌ها نیستند که مستبد و خودکامه اند؛ بلکه مردم نیز در روابط شان با حکومت‌ها خودکامه و فرصت طلب بوده و از هر فرصتی برای سرنگونی حکومت‌ها استفاده می‌کنند.

خودکامگی و فرصت طلبی مردم، تنها ویژه‌ افغانستان نیست؛ بلکه در ایران و سایر کشورهای منطقه نیز حضور دارد؛ اما بدبختی در اینجاست که این سنت در افغانستان توأم می‌باشد با یک نوع فرهنگ مافیایی؛ از نوع فرهنگ جنوب ایتالیا که مهم‌ترین ویژگی‌های آن ‌بی اعتمادی، نا امیدی و بدبینی، قوم پرستی و خانواده سالاری، ترجیح منافع شخصی بر منافع ملی و فقدان روحیه‌ همکاری می‌باشد.

 

تحکیمِ دولتِ مرکزی

 

این در حالی است که ما امروزه نیازمندِ دولتِ مرکزیِ مقتدری می‌باشیم که توان‌مندی حکومت کردن در سراسرِ این جغرافیا را داشته باشد. ما نباید فکر کنیم که این‌جا ایالات متحده امریکا است. باید اعتراف کرد که ایالات متحده امریکا تجربه تاریخی متفاوتی با ما دارد. در ایالات متحده امریکا مردم دغدغه‌ی توزیع قدرت را دارند اما ما از بی‌اقتداری رنج می‌بریم. بنابراین، ما باید از در این راستا تلاش نماییم.

 

لازمه‌ای این امر این است که علیه زورگویی‌ها و قانون‌شکنی‌های قلدران محلی ایستادگی نموده و از دولت و نهادهای دولتی حمایت کنیم. این درست است که در رأس دولتِ مرکزی تیمِ فاسدی قرار دارد، اما نباید فراموش کرد که میانِ حمایت از دولت مرکزی و تیمِ حاکم تفاوتِ بسیاری است. به یاد داشته باشیم که بی‌تفاوتی در برابر این قانون‌شکنی‌ها و سکوت در برابرِ این مرکزگریزی‌ها بارِ دیگر کشور را به سوی ملوک‌الطوایفی خواهد برد و زمینه را برای جنگ‌های داخلی مهیا خواهد ساخت.

 

 

 
< بعد   قبل >

سرود هفته


راد مردان تاجیک

1075705165.jpg

سخنان نشرناشدۀ مسعود(رح)


احدی:یگانه زبان ملی افغانستان پشتو میباشد


برگ تاجیکم در فیس بوک


نظرسنجي

کدام يک از اين سه واژه اي همگون را مي خواهيد بيشتر به کار ببرید؟
 

تارنمای زبان پارسی


شبکۀ یکصدا


آثار سخنسرایان پارسی‌گو


واژه‌نامه دهخدا (انلاین)


تاجیک ام تلویزیون