[arshak]

Parsi_zaban, on 02 January 2011 - 06:38 PM, said:

How is Khorassan's nationalism different from Iranian nationalism? Shouldn't Khorasan's nationalism be part of iranian nationalism? I mean I don't think it would be progressive or beneficial to create different national identities for every region of Iranzamin. Clearly there are local differentiations which should be respected, however talking about Khorasani nationalism as if it is different from Iranian nationalism is a bit to much in my opinion. Having said that, I however support a federal system in Iran. I think a system like that of USA or Germany would be great for Iran; it could satisfy both economic and ethnic diversity

Khorasan-Transoxiania was an independant country from 820-999AD, until it got partitioned into two: Khorasan under Ghaznevids and Transoxiania under Karakhanids.
Under Seljuqs, the whole entire near-east formed one nation. Under the last Seljuq great-sultan Sultan Sanjar and his successors Muayyed Atabeks Khorasan was an independant nation. Then again Khorasan(Khorasan province in Iran & Turkmenistan) enjoyed independance under Tuqa-Timurids, Jani-Qurban Mongols, Sarbedarids, then under several Timurid rulers, Malik Mahmud Sistani, two Afshar rulers, Hasan Khan Salar and Colonel Pesyan also enjoyed independance.

I'm not a supporter of Khorasan's independance from Iran. All I'm saying historically Khorasan was a seperate nation from rest of Iran. We Khorasani cherish our history and culture. No one can take that away from us. Our beautiful cities like Mashhad, Herat, Merv, Bokhara, Samarqand,etc...

Isn't it true that Tehran under Qajars and current regime continue/d to spend the country's wealth only on one city(the capital) and other cities don't recieve any funding, investment and miss out on infrastructure. Why Khorasan one of the wealthiest provinces of Iran has such poor infrastructure and people live in poverty, unemployment and high crime rate, while the Tehroonis have high salary, metro, good airports, good universities, great libraries, great museums, great apartments, great roads, great shopping centres? Don't you think Tehran neglects rest of Iran, especially Eastern provinces of Iran? Have you ever been to Golestan province, any of the Khorasan provinces or Sistan-Baluchistan? Go there and see for yourself how people live there.

Wouldn't a federal system be a good solution to this problem? It will be beneficial as funds will be distributed to each state based either equally or based on the wealth of the state and not capital-city centric. Distribution of funds/investment/infrastructure is what i like to see not separation of Khorasan.

[Parsistani]

Dear Arshak,

once you had paste here a text from a Persian book or site about Nader Shah and his Pashtun servants. Can you post it again? I need also the part where he says if he would want glory and immortal he would battle the world and europeans but instead he want to erase the ''Pashtun dogs''. I want to work on it on Wiki.

Thank you

[قزلباش]

Nader Shah, on 02 January 2011 - 02:41 AM, said:

what you are saying here ...
safavid qizilbash could not defend iran against those "potato farmer" ...
now you belittle nader for defeating them ?
safavid qizilbash lost gilan to russians,
and all of western iran to ottoman turks ...
who regained those lands, except nader ...

without nader your ass would now be in turkey ... if u were lucky (otherwise in Iraq)
if you prefer your qizilbash in turkey or arabia fine with me ...
but dont tell me ur iranian

nader saved iran from total annihilation
qajar and zand would not even have existed as Iranians without nader
lur and qajar would have been insignificant tribes within ottoman empire
at best forming independent countries, like Kuwait (without the oil) if not as a province of Iraq or Turkey

The late safavid army was not a Qizilbash army; it was a georgian/armenian christian army.
We all got kicked out of the army after that haramzadeh Shah Abbas came to power. Shah Abbas wasnt even Safavid; his mother was a mazandarani whore who bore Shah Abbas to a georgian slave and this is why the Qizilbash had her strangled.

Shah Abbas systematically destroyed the Qizilbash groups (the Shamlu were once of the worst affected) and he transferred all military power to georgian slave-soldiers.
After the afghans destroyed the georgian slave soldiers and their safavid pimps, the son of Shah Soltan Hossein, Tahmasp II "safavid" (he was in fact a descendant of the haramzadeh Shah Abbas)came running to the Qizilbash Qajar-Afshar areas in northern Iran in order to beg us for help. Despite all that the safavids and their georgian slaves had done to us, we nevertheless rallied to his aid. At first, he joined up with Fath Ali Khan Qajar and later enlisted Nader Afshar. They then went on to create the largest Iranian empire since the time of the Sassanids; from Northern India to Anatolia .

We did take our revenge from the Safavids though; Tahmasp II was cut to pieces by the sword of the Qajar Yaswal in the service of Reza Qoli Afshar and Abbas III was stangled to death.
we also took our revenge from the georgians when Agha Mohammad Khan Qajar levelled Tibilisi in 1798 and carried off 15,000 of their blue-eyed daughters back to Iran.

This was our revival.
Once the Safavid haramzadehs and their georgian slave-soldiers were out of the picture, we had two centuries of uninterrupted Qizilbash rule in Iran.

The afghans did us a great service in removing the Safavid-Georgian threat; a service which we repayed by levelling Qandahar (this was because we needed to present ourselves as the heroes rescuing the nation in the time of need).
We could not have done what they did because we could not have risen in rebellion against a Shia monarch who claimed to be the descendant of Shah Ismail despite the fact that the post-Abbas Safavid policies towards us were nothing short of genocidal.

[Nader Shah]

Lor-Pars,

You can come up with as many stories as you like, but the fact is only during Nader did Iran's army become truly powerful.

Why do you think that is ?

Obviously these reasons, at least, come to my miind:
- Nader Shah was rumored to be Sunni, and therefore he was able to eventually incorporate huge number of Sunnis in his army (from Turkmen to Afghans), he avoided sectarianism unlike the Safavids and the Qajars
- Nader Shah was simply a military genius, now I am not saying this, those who have studied his campaigns for example in St Cyr military academy in France say it and compared him to Napoleon
- Nader Shah was an extremely courageous and fearless man who motivated his troops with Shahname readings and overcame sectarianism

Prior to his death it is rumored that he was planning to turn his attention to the Ottoman Empire next, and had he remained alive no doubt he would have snatched big chunks of the Ottoman Empire back again (e.g. all of Eastern Turkey which was lost by Shah Ismail). His incompetent and sectarian successors never could repeat his successes, call them Qizilbash or whatever you like ...

[قزلباش]

Nader Shah, on 02 January 2011 - 12:47 PM, said:

Obviously these reasons, at least, come to my miind:
- Nader Shah was rumored to be Sunni, and therefore he was able to eventually incorporate huge number of Sunnis in his army (from Turkmen to Afghans), he avoided sectarianism unlike the Safavids and the Qajars

Nader Shah got far too cozy with the Sunnis and this is why he was killed. The late Afsharid army was overrun with Uzbeks, Turkmen, Afghans, Indians etc. Qizilbash and Iranians were a minority within the army.
Nader went insane in his later life and killed most of his own family (including his own sons) and many notable generals.
He outlived his usefulness and it was his own Afshars (in collaboration with the Qajars) which murdered him.

http://books.google....0Qajars&f=false

Its history, not "stories".
Read a book or two.

[Nader Shah]

You misunderstood me, I did not mean that you made up stories, but that your stories (drawn up from history) did not change the fact that Nader Shah had the most powerful Army Iran had in post Islamic times. His death and paranoid behaviour, once again, does not change this fact.

Your Qizilbash outlived their usefulness too, and were kicked out by Reza Shah, thank god. But they have reincarnated again as Hezbalbash (Hezbollahi) in the Islamic Republic, and again are isolating the country, following a narrow sectarian agenda, and driving all useful and educated people out of the country because they care more about Hezbalbash than about Iran.

Now, as far as reading books, I don't limit my reading on one topic and I am fluent in French as well, it is my mother tongue actually in some sense, it really is. On Iran, recent history you might be right I have not read as much as most people, I actually avoided it because it was all depressing news, I read much more about Iranian pre-Islamic history, and I had to force myself t read a few depressing books (Jange Chaldiran, Nader Shah Biography, but skipped all Qajar history) and note that I spent only 5 years of my life in Iran and I am not a Persian speaker of your kind who grew up there, so I read mostly in French and English.

However, if you are talking in general, you are dead wrong ... I have read such a large and wide number of books, you would not even begin to imagine what I am talking about it. Don't even ask or inquire ... you would be lost.

قزلباش, on 02 January 2011 - 08:36 PM, said:

Nader Shah got far too cozy with the Sunnis and this is why he was killed. The late Afsharid army was overrun with Uzbeks, Turkmen, Afghans, Indians etc. Qizilbash and Iranians were a minority within the army.
Nader went insane in his later life and killed most of his own family (including his own sons) and many notable generals.
He outlived his usefulness and it was his own Afshars (in collaboration with the Qajars) which murdered him.

http://books.google....0Qajars&f=false

Its history, not "stories".
Read a book or two.

[arshak]

قزلباش, on 03 January 2011 - 06:36 AM, said:

Nader Shah got far too cozy with the Sunnis and this is why he was killed. The late Afsharid army was overrun with Uzbeks, Turkmen, Afghans, Indians etc. Qizilbash and Iranians were a minority within the army.
Nader went insane in his later life and killed most of his own family (including his own sons) and many notable generals.
He outlived his usefulness and it was his own Afshars (in collaboration with the Qajars) which murdered him.

http://books.google....0Qajars&f=false

Its history, not "stories".
Read a book or two.

Not true. Nader Shah's army were primarily Khorasani, because they were loyal to him. The Qizilbash(Qajar-Davalu, Qajar-Qovanlu, Tekkelu, Musallu, Shamlu, etc) elements killed him, because they wanted to once again riseup to the top.

Nader's brave loyal khorasani included Abdali(Pashtuns), Afshar(his own tribe from Khorasan and also Afshar tribe from what's now West Azerbaijan province), Jalayir(Turko-Tatar), Bayat(Turko-Tatar), Khorasani Kurds, Khorasani Turks, Khorasani Persian(Tajik) in addition to these some clans belonging to Bakhtiari and Zand tribes and also some Arab tribes showed loyalty to him. Nader Shah's brother(Ebrahim Khan)'s army consisted of Afshar, Qarai, Baqayeri and Tajik.

[arshak]

Parsistani, on 02 January 2011 - 09:04 PM, said:

Dear Arshak,

once you had paste here a text from a Persian book or site about Nader Shah and his Pashtun servants. Can you post it again? I need also the part where he says if he would want glory and immortal he would battle the world and europeans but instead he want to erase the ''Pashtun dogs''. I want to work on it on Wiki.

Thank you

Sorry it was longtime ago and I don't remember such a thing. Please be aware that Abdali Pashtuns were loyal to Nader Shah and also did great service to the Afsharid army. Ahmad Shah Durrani could have easily captured and ruled Khorasan under Shahrokh Afshar but instead kept Shahrokh to rule out of respect for Nader Shah.

Also don't forget that Ashraf Ghilzai did also defend Persia against Ottomans and had them defeated in battle. Ashraf's mad cousin Mahmud had established ties with Arab Sheikhs from Mecca, Medina and Oman. He thought that just because he's sunni, Ottomans will never threat his territority, but that proved wrong when Ottomans attacked Persia during the reign of Ashraf and being the Shah of Persia, Ashraf had to defend the land. Pashtuns fought bravely against the Ottomans and defeated them in battle. The Ottomans retreated and did not encounter Persia until that bozdel Tahmasp II wanted to prove he's a Pahlavan and went on to attack Ottomans and conquer some lost persian territorities but he lost battles and also new territorries to Ottomans!, then Nader Afshar had to go and fix-up the mistake and face ottomans and get territories back.

[Parsi_zaban]

arshak, on 02 January 2011 - 03:45 AM, said:

Khorasan-Transoxiania was an independant country from 820-999AD, until it got partitioned into two: Khorasan under Ghaznevids and Transoxiania under Karakhanids.
Under Seljuqs, the whole entire near-east formed one nation. Under the last Seljuq great-sultan Sultan Sanjar and his successors Muayyed Atabeks Khorasan was an independant nation. Then again Khorasan(Khorasan province in Iran & Turkmenistan) enjoyed independance under Tuqa-Timurids, Jani-Qurban Mongols, Sarbedarids, then under several Timurid rulers, Malik Mahmud Sistani, two Afshar rulers, Hasan Khan Salar and Colonel Pesyan also enjoyed independance.

I'm not a supporter of Khorasan's independance from Iran. All I'm saying historically Khorasan was a seperate nation from rest of Iran. We Khorasani cherish our history and culture. No one can take that away from us. Our beautiful cities like Mashhad, Herat, Merv, Bokhara, Samarqand,etc...

Isn't it true that Tehran under Qajars and current regime continue/d to spend the country's wealth only on one city(the capital) and other cities don't recieve any funding, investment and miss out on infrastructure. Why Khorasan one of the wealthiest provinces of Iran has such poor infrastructure and people live in poverty, unemployment and high crime rate, while the Tehroonis have high salary, metro, good airports, good universities, great libraries, great museums, great apartments, great roads, great shopping centres? Don't you think Tehran neglects rest of Iran, especially Eastern provinces of Iran? Have you ever been to Golestan province, any of the Khorasan provinces or Sistan-Baluchistan? Go there and see for yourself how people live there.

Wouldn't a federal system be a good solution to this problem? It will be beneficial as funds will be distributed to each state based either equally or based on the wealth of the state and not capital-city centric. Distribution of funds/investment/infrastructure is what i like to see not separation of Khorasan.

I am for federalism, its a good system for a large and diverse country like Iran.

[Nader Shah]

Good that we agree on this, and I also expressed my opinion in previous posts. There is too much centralization in Iran, but I must say this guy who may not be so good Ahmadinejad is actually doing some work to reverse that ... and been to so many outlying areas, to hear people;s complaints and order programs. I personally witnessed signs of this change, people say Ahmadinejad is bad in many ways, and he may be, but he is more of a federalist in terms of decentralizing spending than any other past presidents or kings of Iran. And for that reason I salute him !

But federalism is still some time away ... however, it will make Iran prosper economically all over, by unleashing the potentials of so many regions that have it but have not been given the needed attention.

Parsi_zaban, on 03 January 2011 - 01:07 AM, said:

I am for federalism, its a good system for a large and diverse country like Iran.

[قزلباش]

arshak, on 02 January 2011 - 06:55 PM, said:

Not true. Nader Shah's army were primarily Khorasani, because they were loyal to him. The Qizilbash(Qajar-Davalu, Qajar-Qovanlu, Tekkelu, Musallu, Shamlu, etc) elements killed him, because they wanted to once again riseup to the top.

Nader's brave loyal khorasani included Abdali(Pashtuns), Afshar(his own tribe from Khorasan and also Afshar tribe from what's now West Azerbaijan province), Jalayir(Turko-Tatar), Bayat(Turko-Tatar), Khorasani Kurds, Khorasani Turks, Khorasani Persian(Tajik) in addition to these some clans belonging to Bakhtiari and Zand tribes and also some Arab tribes showed loyalty to him. Nader Shah's brother(Ebrahim Khan)'s army consisted of Afshar, Qarai, Baqayeri and Tajik.

I still dont understand your definition of "Khorasani"
Is this some sort of geographic nationalism?

For some reason you consider the Zand and Bakhtiari tribes which had been resettled to Khorasan from Luristan a decade before Nader's death as "Khorasani" or the Afshars which had been moved to Khorasan from Azerbaijan roughly a century before the birth of Nader as "Khorasani" and you consider other Qizilbash as total aliens.

How does this make sense to you?

The Lurs (zand, bakhtiari) that Nader moved to Khorasan stayed there less than two decades and we promptly moved back to Luristan after his death. The current day Lur tribes in Khorasan belong to the settlements created by Shah Abbas and they are mainly found in areas adjacent to Turkmen settelments.

[arshak]

قزلباش, on 03 January 2011 - 04:25 PM, said:

I still dont understand your definition of "Khorasani"
Is this some sort of geographic nationalism?

For some reason you consider the Zand and Bakhtiari tribes which had been resettled to Khorasan from Luristan a decade before Nader's death as "Khorasani" or the Afshars which had been moved to Khorasan from Azerbaijan roughly a century before the birth of Nader as "Khorasani" and you consider other Qizilbash as total aliens.

How does this make sense to you?

The Lurs (zand, bakhtiari) that Nader moved to Khorasan stayed there less than two decades and we promptly moved back to Luristan after his death. The current day Lur tribes in Khorasan belong to the settlements created by Shah Abbas and they are mainly found in areas adjacent to Turkmen settelments.

Khorasan is a mult-ethnic region. Anyone whose permanent home is in Khorasan then is a Khorasani doesn't matter if the person's origin is from Tehran, Isfehan, Tabriz, Yazd, Iraq, Shiraz or Kurdistan, etc. Although minority of people still consider themselves by their grand-parents' birthplace. But your reasoning doesn't make sense because some Qizilbash origin(eg. Tekkelu, Musallu and Afshar) had already lived in Khorasan for some 100 years prior to Nader Shah. They indeed referred to themselves as Khorasani not Qizilbash. They all became Persianised and spoke Persian language fluently. If you read history books you will come across when Nader spoke to Ottoman captives via translator. He refrained from using Turkish language. He considered himself a Khorasani and Irani not a Turk or Qizilbash.

[قزلباش]

arshak, on 03 January 2011 - 02:25 AM, said:

Khorasan is a mult-ethnic region. Anyone whose permanent home is in Khorasan then is a Khorasani doesn't matter if the person's origin is from Tehran, Isfehan, Tabriz, Yazd, Iraq, Shiraz or Kurdistan, etc. Although minority of people still consider themselves by their grand-parents' birthplace. But your reasoning doesn't make sense because some Qizilbash origin(eg. Tekkelu, Musallu and Afshar) had already lived in Khorasan for some 100 years prior to Nader Shah. They indeed referred to themselves as Khorasani not Qizilbash. They all became Persianised and spoke Persian language fluently. If you read history books you will come across when Nader spoke to Ottoman captives via translator. He refrained from using Turkish language. He considered himself a Khorasani and Irani not a Turk or Qizilbash.

Persian is the first language of all Urban Qizilbash.
My grandfather spoke better Persian than Azeri and he only wrote exclusively in Persian.

Most people dont realize that a great deal of the impetus behind the Constituational Revolution in Tabriz was the attempt of Qajar and other Urban Qizilbash to Persianize the Azerbaijan region.
We are more gung ho Persian than any other group in Iran.

[Parsistani]

Quote

Sorry it was longtime ago and I don't remember such a thing. Please be aware that Abdali Pashtuns were loyal to Nader Shah and also did great service to the Afsharid army. Ahmad Shah Durrani could have easily captured and ruled Khorasan under Shahrokh Afshar but instead kept Shahrokh to rule out of respect for Nader Shah.

It was a quotation from Nader to the Ghilzai Pashtuns (Hotaks). You posted it once in Persian language.

[arshak]

Parsistani, on 03 January 2011 - 10:40 PM, said:

It was a quotation from Nader to the Ghilzai Pashtuns (Hotaks). You posted it once in Persian language.

ابدالی
جلد: 2

شماره مقاله:618

مقالات آورده شده در اینجا هنوز مقابله تایپی نشده اند


اَبدالي، (منسوب به ابدال، به تلفّظ افغانان اَودال يا اَودّل)، قبيلة معروف افغان كه حكومتي مستقل در هرات بنيان نهادند و اخلاف آنان پس از تأسيس دولتي جديد در افغانستان، بيش از دو قرن بر آن كشور حكومت كردند. ابداليان نام ابدالي را از نياي بزرگشان ابدال بن ترين ابن شَرَخبون (شرف الدين) بن سَرَه بَن بن قَيس گرفته‌اند (هروي‏، 548-556). دربارة‌ نام ابدال و زمان زندگي او نمي‌‌توان نظري قاطع ابراز داشت: وكيلي ابدال را لقبي مي‌داند كه خواجه ابواحمد ابدال چشتي (د 355ق/966م) «از راه مهرباني» به نياي ابداليان داده است. وكيلي خود نام اصلي ابدال را محمد عارف سره بني قندهاري ذكر مي‌كند (1/21) و هروي از عارفي با عنوان «شيخ المشايخ عارف ترين اودل» (زنده در 974ق/1566م) سخن به ميان مي‌آورد» (صص 760-761)، ولي نمي‌توان ميان اين «عارف ترين اودل» و ابدال بن ترين بن شرخبون، نياي ابداليان، ارتباطي يافت. برخي نام ابدالي را آن قدر كهن دانسته‌اند كه آن را با هپلتها و هياطله ارتباط داده‌اند (براي تفصيل اين مطلب نكـ : نيّر، 70-81)، اما هيچ يك از اين روايات را نمي‌توان پذيرفت، چنانكه لاكهارت نيز به اين موضوع اشاره كرده است (ص 110).
قبيلة ابدالي به 7 خاندان يا قبيلة كوچك‌تر تقسيم شده است: پوپَلزايي (يا فوفلزايي)، بارَكْزايي، عليزايي، نورزايي، اسحاقزايي، اَچَكزايي و اَليكوزايي (أَلكوزايي). خاندانهاي سَدوزايي (شاخه‌اي از پوپلزايي) و محمد زايي (شاخه‌اي از بارَكزايي)، دو خاندان سلطنتي افغانستان را تشكيل مي‌داده‌اند كه در حدود دو قرن از 1160ق/1747م تا 1398ق/1978م (سقوط حكومت محمد داوود) بجز فواصلي كوتاه برآن كشور حكومت كرده‌اند (گريگوريان، 30).
ابداليان تا حدود 1600م (اوايل سده 11ق) به صورت مستقل زندگي مي‌كردند و چون از آزار اُزبكان به ستوه آمدند، باجگزاري دولت ايران را پذيرفتند تا در مقابل دشمنان از آنان حمايت شود (حيات خان‏، 67).
در باب انتقال ابداليان به هرات دو نظر وجود دارد: گريگوريان مي‌نويسد: شاه عباس صفوي (978-1038ق/ 1571-1629م) كه در صدد تضعيف اين قبيلة نيرومند بود، گروه بزرگي از آنان را از قندهار به هرات منتقل ساخت (ص44)، ولي لاكهارت احتمال مي‌دهد كه ابداليان بر اثر فشار غِلزائيان به اطراف هرات كوچ كرده باشند (صص 110-111) و پس از كوچ به هرات ييلاقشان حوالي باد غيس، و قشلاقشان اوبِة و شافلان تا حوالي اسفزار بوده است (مرعشي، 19).
شاه عباس در 1006ق/1597م شخصي به نام سدو (وكيلي، 1/22؛ اسدالله) از طايفة پوپلزايي را به سركردگي آنان گماشت و وي را «امير افاغنه» لقب داد. اين كار به سدو امكان داد تا قبيلة خود را از زير سلطه غِلزائيان آزاد سازد (لاكهارت، همانجا). اخلاف او بعدها به سدوزايي معروف شدند (وكيلي، همانجا). ابداليان به نشانة حق شناسي نسبت به شاه ايران، او را در 1031ق/1622م در محاصرة قندهار ياري كردند. شاه عباس در ازاي اين خدمت به سدو لقب سلطان داد (لاكهارت، همانجا). پس از او ديگر سرداران ابدالي نيز ازجانب شاهان صفوي لقب سلطاني 000‘60 خاانوار بوده است. در اواخر سلطنت شاه سليمان، سرداريِ ابداليان به حيات سلطان سدوزايي تعلق داشت. در مشاجره‌اي كه ميان حيات سلطان و يكي از مُحصِّلان (مأمور اخذ ماليات) هرات رخ داد، آن محصل كشته شد و حيات سلطان با گروهي از ابداليان روانة مُلتان شد. اما بني اعمام او در هرات سردار قوم و قبيله بودند (مرعشي، 19). پس از شورش ميرويس بر حاكم قندهار، عبدالله خان، فرزند حيات سلطان «محض اظهار نمك بحلال» با 500-600 سوار به ياري مأمور حكومت مركزي، كيخسروخان (مرعشي، 20: خسروخان) شتافت، ولي كيخسرو كشته شد (استرابادي، جهانگشا، 5) و عبدالله خان با كسانش عازم هرات شد. در آن زمان عباسقلي خان شاملو حاكم هرات بود. وي از هجوم قبائل ابدالي و رجوع سرخيلان آن قوم به عبدالله خان بيمناك شد و او و فرزندش اسدالله خان را به زندان افكند، اما در همين احوال سربازان قزلباش به علت بدرفتاري عباسقلي خان بر او شوريدند و او را گرفتار ساختند و خواهان حاكمي جديد شدند. پس جعفرخان استاجلو به حكومت هرات گمارده شد. در اين گيرودار عبدالله و فرزندش اسدالله به كمك ابداليان از زندان گريختند و به جانب كوه دو شاخ كه در آن وقت ايل ابدالي در آن قشلاق كرده بودند، رفتند و اسفزار را گرفتند و عزم تسخير هرات كردند (مرعشي، 19-20). جعفرخان موضوع را به منصورخان مغاني (شاهسون) حاكم مشهد نوشت. منصور خان همراه باباعلي بيگ (حاكم ابيورد) با سپاهي روانة هرات شد. جنگ در شَكيبان ميان ابداليان و سپاه منصورخان در گرفت و باباعلي بيگ كشته شد. سپاه منصور خان شكست خورد و او به مشهد بازگشت. ابداليان با غنيمت فراوان آهنگ هرات كردند و آن را به محاصره گرفتند. برخي از محاصره شدگان كه از قحط و غلا به تنگ آمده بودند، از باره فرود آمدند و به ابداليان پيوستند (مروي، 1/20-21). سرانجام در شب 26 رمضان 1129ق/23 اوت 1717م چند نفر از روستاي مَلَدُم (به تلفظ مردم هرات مَلَدُن، نيز نكـ : حافظ ابرو، 19) با محاصره كنندگان همدست شدند و قلعه را بر ابداليان گشودند و زمان خان ابدالي، جعفر خان را با ديگر اسيران قزلباش در سر خيابان باغ نو به قتل رسانيد (استرابادي، جهانگشا، 6- ، ولي به روايت مروي جعفرخان خود قلعه را تسليم كرد و ابداليان او را به وطن بازگرداندند (1/21-22). مرعشي (ص 21) تاريخ اين وقايع را 1128ق مي‌داند و مروي (همانجا) 1122ق. بدين ترتيب ابداليان قزلباشان را از هرات بيرون كردند و در اندك زماني كوسويه (اكنون كُهسان)، غوريان، سرحدات مرغاب و بادغيس، جام، لنگر، زوزن و ميمند را تصرف كردند و فراه نيز به دست اسدالله افتاد (استرابادي، مرعشي، همانجاها). ابداليان در 1130ق/1710م در هرات يك دولت مستقل ايجاد كردند (دو پره، 324) و وابستگان000‘60 خانوار ابدالي نيز به هرات فرا خوانده شدند (مروي، 1/22). پس از شكست سپاه منصورخان، دولت صفوي فتحعلي خان تركمان ميرشكارباشي را با 000‘40 نفر به هرات فرستاد. در جنگي كه در نواحي كوسويه يا كافر قلعه (اكنون اسلام قلعه) رخ داد، نخست سپاه ابدالي عقب نشست، اما هنگامي كه سپاه فتحعلي خان به تعقيب آنان پرداخت، ابداليان بازگشتند و بر آنان حمله كردند. در نتيجه فتحعلي خان با جمعي از نزديكانش كشته شد و سپاهش شكست خورد (استرآبادي، جهانگشا، 7، مروي، همانجا). مروي شمار كشتگان سپاه صفوي را000‘30 ذكر مي‌كند. در اين احوال محمود غِلزايي حاكم قندهار قصد پس گرفتن فراه را داشت. اسدالله ابدالي به مقابلة او شتافت و در دِلارام (بين فراه و زمين داور) جنگي سخت در گرفت و اسدالله كشته شد (1132ق/1720م). محمود كه از تسخير فراه عاجز بود، به قندهار بازگشت و به دربار صفوي نوشت كه اين خدمت را محض هواخواهي آن دولت كرده است و افزود كه هر گاه موكب شاهي از آن طرف (اصفهان) عازم خراسان شود، او هم از قندهار حركت خواهد كرد تا از هر دو جانب به دفع ابداليان بكوشند. «امناء ساده لوح» براي او خلعت و شمشير فرستادند و او را «صوفي صافي ضمير» و «حسينقلي خان» لقب دادند و او نيز به بهانة نبرد با ابداليان به سيستان وبم و سپس به كرمان تاخت (استرابادي، جهانگشا، 7، 11-12). اما ابداليان با وجود پيروزيهايي كه به دست آورده بودند، از نظر اوضاع داخلي شرايط نابساماني داشتند. پس از كشته شدن اسدالله، عبدالله خان به وسيلة رقيبش زمان خانِ ابدالي (فرزند دولت خان و پدر احمد شاه) محبوس و احتمالاً‌ مسموم شد (الفينستن،(II/280غبار مي‌نويسد كه بر انداختن عبدالله خان و برنشاندن زمان خان به تحريك عبدالغني خان اليكوزايي بود (ص 340). دولت صفوي پس از شكست فتحلعي خان، صفي قلي خان (تركستان اوغلي، داروغة اصفهان) را به سرداري سپاه 000‘40 نفري روانة هرات ساخت. منصورخان (شاهسون) به سبب سستي در جنگ با ابداليان از حكومت مشهد بركنار شد و عليقليي خان به جاي او تعيين گرديد. سپاه صفي قلي خان كه در جريان همين مأموريت اُزبكها را شكست داد، در صحراي كافر قلعه از ابداليان شكست خورد و صفي قلي خان خود كشته شد. آنگاه سپاهيان ابدالي با غنائم و تجملات به هرات بازگشتند. مروي علت شكست اين سپاه را رفتار جنون آميز صفي قلي خان ذكر مي‌كند (1/22-23؛ استرابادي، جهانگشا، . بعد از درگذشت زمان خان سردار ابدالي محمد خان فرزند عبدالله خان را از شور آبك به هرات فرا خواندند و در 1134ق/1722م به رياست حكومت برگزيدند (غبار، 341)، ولي لاكهارت مي‌نويسد كه زمان خان به وسيلة محمد خان افغان بركنار شد (ص31). پس محمد خان درصدد گسترش حكومت خود برآمد و در 1134 ق به مشهد تاخت (مروي، 1/23) و 4 ماه آن شهر را محاصره كرد و بدون نتيجه بازگشت (استرابادي، جهانگشا، 88)، اما مروي مي‌افزايد كه محمد خان در ماه رمضان برقلعة مشهد حمله كرد، ولي شكست خورد (همانجا). محمد خان در بازگشت از اين محاصره قلعة سنگان را تسخير كرد (غبار، همانجا).
سران ابدالي محمد خان را كه با دست تهي از مشهد بازگشته بود، از حكومت بركنار كردند و ذوالفقار خان فرزند زمان خان را از شور آبك به هرات فراخواندند و به حكومت برگزيدند (استرابادي، جهانگشا، همانجا). وكيلي (1/24) تاريخ جلوس ذوالفقارخان را 1136ق نوشته است، و غبار (همانجا) 1137ق. در 1137ق رحمان خان فرزند عبدالله خان ابدالي به خونخواهي پدر وارد هرات شد و باعث تفرقه و نزاع ابداليان گرديد. شوراي بزرگان (جرگة ) ابدالي براي خاموش ساختن آتش فتنه، ذوالفقار خان را به جانب باخر‎‏‍‎ْر و رحمان خان را به سمت فراه و قندهار فرستادند و اللهيار خان برادر محمدخان را در 1138ق/1726م از مُلتان فرا خوانده به حكومت نشاندند، اما عبدالغني خان (اليكوزايي) در هرات به نام ذوالفقار خان و برضد حكومت الهيار خان قيام كرد. بر اثر تحريكات او ذوالفقارخان از باخرز به هرات آمد و جنگهاي داخلي در گرفت. سرانجام ابداليان ذوالفقارخان را به حكومت ماروچاق (مروچاق) و اللهيار خان را به حكومت فراه گماردند و هرات مدتي بدون حاكم (استرابادي، جهانگشا، 88-89) در دست شوراي بزرگان ماند. الفينستن قدرت و نفوذ اين جرگه‌ها را نشانة وجود دموكراسي در حكومت ابداليان مي‌داند (II/280)پس از چندماه آوازة قصد حمله نادر بر هرات، ابداليان را بيدار ساخت. پس اللهيار خان را از فراه فرا خواندند و حكومت را به او سپردند و از اختلافات داخلي دست كشيدند (غبار، 342(.
نادر براي بازگرفتن قلعة سنگانِ خواف از ابداليان، سپاهي000 ‘ 14 نفري در مشهد گرد آورد و با شاه طهماسب روانة سنگان شد. ميرزا شفيع، كوتوالِ‌ (قلعه دار) سنگان‏، ذوالفقار خان و اللهيار خان را از پيشروي سپاه شاه طهماسب و نادر آگاه ساخت. ابداليان سپاهي 000 ‘20 نفري به سرداري موسي دانگي و عيسي اليكوزايي به مقابله فرستادند، اما كاري از پيش نبردند و به هرات گريختند. نادر قلعه را متصرف شد، كوتوال و فرزندش را به قتل رساند و به مشهد بازگشت (مروي، 1/80-83، 87). چندي پس از جنگ سنگان گروهي از اهالي ترشيز و قاينات به نادر شكايت كردند كه افغانانِ هرات همه روزه به توابع و بلوكات آن نواحي مي‌تازند. نادر براي سركوبي ابداليان قشونهاي خراسان را احضار كرد و در عرض يك ماه قريب 000 ‘ 20 تن كُرد، افشار، مروي، بغايري و غيره گردآورد و با 50 عرّاده توپ قلعه كوب، 400شتر زنبورك و 000‘4 جزايري خراساني در 4شوال 1141ق/22 آوريل 1729م يا 3مة 1729م آهنگ تسخير هرات كرد (همو، 93؛ لاكهارت،32). لاكهارت معتقد استكه تصميم نادر برسركوبي ابداليان و تسخير هرات پيش از حمله به اصفهان، درك صحيح نادر را از اوضاع نشان مي‌دهد، زيرا هر چند ابداليان به علت درگيريهاي داخلي، حملة بزرگي به خراسان نكردند‏، اما پيوسته يك خطر به شمار مي‌رفتند. نادر از لحاظ موقعيت و استعداد جنگاوري ابداليان، از آن بيم داشت كه اگر او و طهماسب و نيروهاي آنان روزگاري دراز از خراسان دور باشند، ابداليان اختلافاتشان را كنار بگذارند و براي گرفتن مشهد متحد شوند (ص 31).
از سوي ديگر ابداليان 000‘4 تن گرد آوردند و از هرات عازم كافر قلعه شدند. آنان 000‘1 نفر به سركردگي موسي دونكي (دانگي) قراول فرستاده بودند. نادر نيز 500نفر از قراولان را به سرداري نياز قلي خان پيشرو سپاه تعيين كرده بود. قراولان طرفين به يكديگر برخوردند. نخست سپاه افغان غلبه نمود و قراولان قزلباش را شكست داد، اما سرانجام سپاهيان نياز قلي بيگ بر آنان غلبه جستند (مروي، 1/93). نادر در كاريز به انتظام سپاه مشغول بود كه بدو خبر رسيد كه اللهيار خان با سپاهي انبوه وارد كوسويه شده است. نادر نامه‌اي مسالمت آميز به رؤساي ابدالي نوشت و آنان را به اطاعت خواند، ولي ابداليان به تندي پاسخ دادند. سپاه نادر در سر حوض دغارود و سپاه ابدالي در كافر قلعه لشكرگاه ساختند (استرابادي، جهانگشاه، 89-90). نخست ابداليان حمله را آغاز كردند، اما با شكست مواجه شدند. سپاه ابدالي در حالي كه لشكريان نادر در تعقيب آنان بودند به سوي هري ورد عقب نشست. ابداليان پس از ورود به هرات مجدداً‌ آماده نبرد شدند و جنگجويان خود را به چند گروه تقسيم كردند: دو گروه 000‘12 نفري را به اللهيارخان و ذوالفقارخان، دسته‌اي را به امان بيگ و گروهي ديگر را به يعقوب خان و 10 تا 12 هزار پياده را به موسي خان سپردند و از قلعة هرات بيرون آمدند. چون وارد روستاي «باد صبا» شدند، پرچمهاي سپاه نادر نمودار شد. در اين ناحيه نيز نبرد سختي درگرفت تا آنجا كه نادر نمودار شد. در اين ناحيه نيز نبرد سختي درگرفت تا آنجا كه نادر «استيلاي آن جماعت را ديد» (مروي، 1/95-98). استرابادي محل تلاقي دو لشكر را بين هرات و رباط پريان مشخص كرده و مي‌افزايد كه جنگ به حدي شدت گرفت كه كار از تفنگ و تير به كارد و شمشير (جنگ تن به تن) كشيد. سرانجام سپاه ابدالي شكست خورد و به طرف روستاي باد صبا
عقب نشست (جهانگشا، 92).

شدتِ بادهاي موسمي هرات، مدت دو روز جنگ را ناممكن ساخت. روز سوم اللهيار خان تقاضاي صلح كرد، ولي نادر گفت: «مادام كه جمعي از رؤساي ابدالي وارد حضور نگشته، تعهد خدمت سگالي نكنند» صلح ممكن نيست. پس چند تن از بزرگان به حضور نادر آمدند.

اما در همين احوال ذوالفقار خان حاكمِ فراه با سپاهي به كمك ابداليان رسيد. روز چهارم مجدداً جنگهاي سختي در بين كوشكِ باد صبا و شكيبان ميان سپاه نادر از يك سو و سپاه اللهيار خان و ذوالفقار خان از سوي ديگر رخ داد. اللهيار خان مجدداً‌ خواهان صلح شد و نادر همچنان شرايط پيشين را تكرار كرد. سرانجام گروهي از بزرگان ابدالي به حضور نادر رسيدند و او اللهيارخان را مجدداً به حكومت هرات گمارد و خود عازم مشهد گرديد و از آنجا خلعت و شمشير مُرصّع براي او فرستاد (همان، 92-95). در اين مصالحه عبدالغني اليكوزايي طرف مذاكره بود (غبار، 343). پس از آنكه نادر ابداليان را بخشود، آنان نه تنها حاضر به اطاعت شدند، بلكه پيشنهاد كردند كه نادر را در برابر غلزاييان ياري دهند؛ هر چند طهماسب و وزيرانش مخالف اين پيشنهاد بودند، نادر آن را پذيرفت (لاكهارت، 33).
حسين غلزايي حاكم قندهار كه از حملة آيندة نادر بر آن شهر بيمناك شده بود، ابداليان را به مخالفت با نادر ترغيب مي‌كرد، ولي اللهيار خان حاضر به ترك پيمان نمي‌شد (استرابادي، جهانگشا، 131). حسين در 1142ق/1730م مأموري به منظور برانگيختن ابداليان به هرات فرستاد تا بدين ترتيب بار ديگر توجه نادر را از قندهار به سوي هرات معطوف گرداند‌ (لاكهارت‏، 51). سرانجام شماري از ابداليان بر اللهيار خان شوريدند و ذوالفقار خان را براي نبرد با او از فراه خواندند. وي پس از سه ماه جنگ و گريز در 3 شوال 1142ق/10 آوريل 1730م فاتحانه وارد شهر گرديد و اللهيار خان روانه ماروچاق شد. او وابستگان خويش را در آنجا گذاشت و خود با مودود قلي خان حاكم سرخس و بعضي از حكام اويماق كه با او اتفاق داشتند، وارد مشهد شد و مورد احترام حاكم آنجا، ابراهيم خان ظهيرالدوله برادر نادر، قرار گرفت. سه روز پس از ورود او ذوالفقار خان با سپاه 000‘8 نفري (استرابادي، جهانگشا، 131-132) در محرم 1143ق وارد نواحي مشهد شد و پس از دو شب توقف به محاصرة آن شهر پرداخت. ابراهيم خان يا گرد آوردن 000‘1 نفر از جنگجويان ابيورد، اكراد قرائي و بغايري آماده دفاع شد (مروي، 1/152-153) و به اتفاق رحيم خان گرايلي و جمعي ديگر از خوانين و سركردگان با سپاه و توپخانه از دروازة دستگرد به مقابلة آنان شتافت. نبردي كه بين دو طرف در روزهاي 8 و 13 محرم 1143ق درگرفت به شكست ابراهيم خان منتهي شد (براي شرح اين نبردها، نكـ : مروي، 1/153-156؛ استرابادي، جهانگشا، 132-134؛ همو، دُرة نادره، 249-251). پس از شكست ابراهيم خان خوانين خراسان به رضا قلي ميرزا، فرزند 12 سالة نادر در اواخر ربيع الثاني همان سال به مشهد رسيد (همان، 251-253). ذوالفقار خان كه از نيت نادر آگاه شده بود در ماه صفر/اوت عازم هرات شد و به تدارك سُرب و باروت، مرمت قلعه، كندن خندق و تهية مهمات پرداخت (مروي، 1/156-157). نادر اللهيار خان ابدالي را كه در مشهد بود بنواخت و به او وعدة حكومت هرات داد (همو، 1/169). اللهيار خان رخصت عزيمت به ماروچاق خواست و نادر او را «نفوذ وافره و خلاع فاخره و خنجر مرصّع وعطاياي خاص اختصاص داده» روانة ماروچاق ساخت (استرابادي، جهانگشا، 140-141).
نادر با سپاهي مركب از 000‘36 نفر (مروي، 1/169) در روز چهار شنبه 4 رمضان ق/2 مارس 1731م (استرابادي، جهانگشا، 144) يا 15 رمضان/13 مارس (همو، درة نادره، 274-275) از مشهد عزم تسخير هرات حكومت كرد (همو، جهانگشا، 145-146). ذوالفقار خان چون از ورود نادر به مشهد و آمادگي او براي حمله به هرات اطلاع يافت از حسين سلطان (حاكم قندهار) كمك خواست. حسين، خود به اسفزار آمد و با ذوالفقار خان ملاقات كرد، ولي بنا بر دلايلي كه ذكر نشده است. موافقي ميان آن دو صورت نگرفت؛ در عوض حسين سلطان با نادر وارد مذاكره شد و دو شاهدخت صفوي را با بيوه و كودكان محمود و برخي كسان ديگر مبادله كرد، اما چندي بعد اختلافاتش را با ذوالفقار خان رفع كرد و سپاهي دو تا سه هزار نفري به فرماندهي سردار معروف غلزايي، محمد سيدال خان، به كمك او فرستاد (لاكهارت، 52).
ذوالفقار خان كه با 000 ‘60 نفر از جنگجويان ابدالي هرات را ترك كرده بود، در حوالي جوي نقره به سپاه نادر برخورد و در اين ناحيه جنگهاي سختي بين دو سپاه در گرفت و ابداليان مغلوب شدند و براي تدارك حملة بعدي به هرات عقب نشيني كردند (نكـ : مروي، 1/170 به بعد).
در همين اوقات سيدال خان بر سپاه نادر شبيخون زد، و نادر را در معرض خطر قرار داد. نادر با 8 تن از نزديكان در برجي محصور شد، ولي با رانده شدنِ افغانان نجات يافت. (استرابادي، جهانگشا، 146-147؛ همو. درة نادره، 277-280). در همين احوال اللهيار خان ابدالي با گروهي اويماق بادغيسي و ماروچاقي به اردوي نادر پيوست. نادر در 26شوال /23 آوريل با سپاه خود به زنده جان رفت و به قول استرابادي از افاغنة آنجا بر «زنده جاني»‌ابقا نكرد (همان، 280) و از طريق كبوتر خان عازم پُل مالان شد. سپاه ابدالي درحوالي شمشاد آباد (غبار، 343؛ شمس آباد؛ استرابادي، درة نادره،280: ده نو) به مصاف نادر شتافت و جنگ سختي درگرفت. در اين ناحيه توپچيان ابدالي خيمة نادر را هدف قرار دادند (همو، جهانگشا، 149-151؛ براي تفصيل جنگهاي اين ناحيه، نكـ‌ : مروي، 1/176-179). نادر به روستاي ناگهان (در كنار پُل ِ مالان) رفت و محاصرة هرات را شدت بخشيد. جنگ 4 ماه ادامه يافت و هرات دچار قحطي شديد شد، در عالم آراي نادري آمده است كه بيش تر اوقات شبها پانصد ششصد نفر از افغانان‏، مرد و زن، به علت بي‌آزوقگي خود را از قلعه به زير مي‌انداختند و به سنگر كلبعلي خان و پير محمد خان (سرداران نادر) پناه مي‌بردند، ولي مردانشان كشته و زنان و كودكان آنان اسير مي‌شدند. سرانجام كاظم بيك، ميراب باشي هرات داوطلب شد كه با 000‘10 نفر از قلعه بيرون آمده، سنگر كلبعلي خان و پير محمد خان را تصرف كند. جنگ در گرفت و نادر خود با فوجي وارد سنگر كلبعلي خان گرديد و سيدال خان و امان‌اللـه خان نيز به كمك ميراب باشي آمدند. در اين نبرد ميراب باشي اسير و به دستور نادر به دار آويخته شد و امان الله خان كه مورد خشم ذوالفقارخان قرار گرفته بود، با گروهي درحدود چهار صد پانصد نفر به اردوي نادر پيوست (مروي، 1/189-191).
در 17 محرم 1144ق/11 ژوئية 1731م ذوالفقار خان با سپاهي بسيار از هرات بيرون آمد و ازهري رود گذشت. نادر گروههايي را براي قطع سپاه او فرستاد و خود نيز بر آنان تاخت. ابداليان به سختي شكست خوردند و به وسيلة اللهيار خان تقاضاي صلح كردند. به سختي شكست خوردند و به وسيلة اللهيار خان تقاضاي صلح كردند. نادر اين تقاضا را پذيرفت. ابداليان در اين هنگام سپاه ابراهيم خان را كه از ايران آمده بود، سپاه كمكي خود پنداشته‌اند و ترك پيمان گفتند، ولي با پي بردن به خطاي خويش از نادر تقاضاي بخشايش كردند (لاكهارت، 53-54). ابداليان در ضمن از نادر خواستند تا اللهيار خان را به حكومت هرات بفرستد (استرابادي، جهانگشا، 158). اما چون اللهيارخان وارد قلعة هرات شد و مورد سرزنش مردم قرار گرفت. پيمان خود را با نادر شكست و بدو پيغام فرستاد كه تا جان در تن دارد از جنگ و ستيز با او دست بر نمي‌دارد. نادر از اين حركت اللهيار خان برافروخت و تصميم بر فتح هرات گرفت. افغانان گاه و بيگاه از شهر خارج مي‌شدند و به اردوي نادر حمله مي‌كردند. شديدترين اين حملات در مواضع جبرائيل، سياوشان، گورَزان و پُوزة كبوترخان بود. اللهيار خان به سبب قحطي شديد در هرات به نادر پيغام فرستاد در صورتي كه اعضاي خانوادة او را آزاد سازد، تسليم خواهد شد. نادر چنان كرد، اما اللهيار خان همسر خويش را كشت و به نادر كه به گازرگاه رفته بود، حمله كرد، ولي كاري از پيش نبرد و سرانجام دروازه‌هاي هرات پس از 13 ماه محاصره گشوده شد (مروي، 1/195) و نادر به اللهيار خان و نزديكانش اجازه داد كه به مُلتان روند و ديگر ابداليان را در مشهد و ابيورد و سمنان اسكان داد و پير محمد سلطان، حاكم جام از جانب نادر خطاب خاني يافت و حاكم هرات گرديد و در 7 رمضان 1144ق/22فورية 1732م وارد قلعة هرات شد (استرابادي، جهانگشا، 166). ذوالفقارخان نيز كه به قندهار گريخته بود به حبس حسين غلزايي درآمد (غبار، 347). هنگامي كه نادر در تدارك محاصرة هرات بود، ذوالفقار خان برادر خويش عليمردان خان را با سپاهي به فراه فرستاد تا به دفع سپاه نادر و قلعه داري آن شهر بپردازد و در صورت لزوم از حسين، حاكم قندهار، كمك بخواهد. از سوي نادر نيز امام وردي خان با سپاهي عازم فراه شد (مروي، 1/180-181). عليمردان خان در حوالي شبلي كوه و فراه رود راه را بر ايشان گرفت. در اين درگيري كه دو روز ادامه يافت گروهي از همراهان امام وردي كشته شدند. همچنين 500 تن از سپاه ابدالي كشته و گروهي اسير شدند و بقيه به شهر فراه گريختند (استرابادي، جهانگشا، 155). چندي بعد ابراهيم خان برادر نادر به فرمان او به فراه رسيد. عليمردان خان پس از نبردي سخت به شهر فراه عقب نشست و در محاصره افتاد (مروي، 1/182-183). ابداليانِ فراه چون خبر فتح هرات را شنيدند، با آنكه سيدال خان با 000 ‘2 غلزايي به كمك آنان سيده بود، فراه را ترك كردند و آن شهر نيز به تصرف برادر نادر درآمد (لاكهارت،54 ).
پس از فتح هرات، نادر گروهي از ابداليان را در سپاه خويش پذيرفت. غني خان ابدالي كه در حملة نادر به بغداد در كنار او بود، مورد شفقت قرار گرفت، به گونه‌ايي كه در يك روز 3بار خلعت يافت و 000‘ 2 تومان برمواجب او (كه 000 ‘1 تومان بود) افزوده شد. مروي مي‌نويسد كه نادر به احترام همين شخص فرمان داد تا حُرمت مرقدِ ابوحنيفه در بغداد حفظ شود (1/262، 265، 26).
در فتح قندهار نيز غني خان و موسي خان از همرزمان نزديك نادر بودند. پس از فتح قندهار، غني خان حاكم آنجا شد و موسي خان به لقب ايشيك آقاسي گري ملقب و به خدمت غني خان مأمور گرديد، ولي او اين خدمت را نپذيرفت و به فرمان نادر كشته شد (همو، 2/486-488، 551-552). نادر پس از فتح قندهار، ذوالفقار خان و برادرش احمد خان ابدالي را از زندان غلزائيان رها ساخت و به مازندران فرستاد و ابداليان را در شهر نادر آباد كه در نزديك قندهار بنا كرده بود، اسكان داد و فرمود تا ابداليان از خراسان به آنجا روند و غلزائيان قندهار به جاي آنان منتقل گردند (استرابادي، جهانگشا، 302-303 ). احمد خان ابدالي نيز در رديف سرداران بزرگ نادر درآمد و تا زمان مرگ نادر (1160ق/1747م) با او بود (غبار، .354). وي پس از كشته شدن نادر به قدرت رسيد و درّ درّان (مرواريد مرواريدها) لقب گرفت و قبيلة ابدالي نيز به دُرّاني موسوم شد (حسيني منشي، 1/31؛ نيز نكـ‌ : هـ د، احمد شاه درّاني، درّاني).
ماّخذ: استرابادي، ميرزا مهدي خان، جهانگشاي نادري، به كوشش عبدالله انوار، تهران،1341ش؛ همو، درّة نادره، به كوشش جعفر شهيدي، تهران، 1341ش؛ حافظ ابرو، عبدالله بن لطف الله، جغرافيا، به كوشش مايل هروي، تهران، 1349ش؛ حسيني منشي، محمود، تاريخ احمد شاهي، به كوشش دوستمراد سيد مرادوف، مسكو، 1974م؛ غبار، ميرغلام محمد، افغانستان در مسير تاريخ، كابل، 1346ش؛ لاكهارت، لارنس، انقراض سلسلة صفويه، ترجمة مصطفي قلي عماد، تهران، 1343؛ مرعشي صفوي، ميرزا محمد خليل، مجمع التواريخ، به كوشش محمد امين رياحي، تهران، 1364ش؛ مروي، محمد كاظم، عالم آراي نادري، به كوشش محمد امين رياحي، تهران، 1364ش؛ نيّر، محمد انور، «ابدالي، سدوزايي، دُرّانيِ»، آريانا، س 22، شمـ 11، 12، كابل، 1343ش؛ وكيلي فوفلزايي، عزيزالدين، تيمورشاه دراني، كابل، 1346ش؛ هروي، نعمت الله، تاريخ خان و مخزن افغاني، به كوشش سيد محمد امام الدين، داكا، 1382ق/1962م؛ نيز:
Duprée, Louis, Afghanistan, New Jersey, 1973: Elphinstone, M.., An Account of the Kingdom of Caubul, London, 1972; Gregorian, Vartan, the Emergence of Moden Aghanistan, California, 1969; Hayat khan, Mohamad, Afghanistan and its Inha itants, transl. Henry Priestley, Lohore, 1981; Lockhart, L., Nadir Shah, London, 1938.
بخش تاريخ



source: http://www.cgie.org....d=123&avaid=618

[arshak]

نادرشاه افشار

تولد


چشمهاي خود را به نور چراغ برقي كه از سقف آويزان شده است دوخته ام مجذوب به نوري كه از چراغ ساطع است خيال و فكر خود را در طول زمان به حركت در مي آورم ,چشمهايش در برابر نور خيره كننده ي چراغ برق ثابت و بي حركت است اما فكرم در عرصه ي پهناور تاريكي به جولان در آمده به سوي شمال شرق ايران در پرواز است .
چشمهاي خود را مي بندم . در پشت پلكهاي بسته , در همان جا كه چراغ قرار گرفته بود رشته هاي سيم داخل چراغ به طور مجازي كماكان مي درخشند در وسط درياي ظلمتي كه در آن فرو رفته ام فروغي برجاي مانده است .
از اختلاط و امتزاج مجاز و حقيقت , فكر و تخيل, فروغ بر جاي مانده جان ميگيرد : رقص شعله هاي آتش كه از سوختن تكه هاي چوب و خس و خاشاك ايجاد مي گردد تخيل مرا به سوي خود جلب مي نمايد .
در برابر آتش پيرمردي نشسته شعله هاي آتش و پرش جرقه ها را تماشا ميكند در قيا فه اش آثار ناراحتي و اضطراب نمايان است . هم اينكه قطعه ي آتش گداخته و يا نيم سوخته اي به خارج از اجاق مي پرد با دست آن را برداشته به وسط آتشها بر مي گرداند . جرقه هايي كه بر روي پوست گسترده شده در برابر اجاق ميافتد با انگشتانش خاموش ميكند . اين حركات را بدون اراده انجام ميدهد زيرا تمام حوا سش متوجه ناله هايي است كه گاه گاه از حلقوم زنش خارج مي شود .
بعضي از زنهاي قبيله پير و دنيا ديده بودند به سراغ حاجر رفتند .
امام قلي شوهر حاجر خاطرش جمع است هنگام عصر كه از چراگاه بر ميگردد زنش حاجر فارغ شده يك پسر كاكل زري برايش آورده است زيرا قبلاً به او پيشگويي كرده بودند.

آغاز زندگي جنگي نادر1131_1127 ه ق

هنگامي كه راهزنان اوزبك و يموت براي دست برد به ابيورد رو آوردند باباعلي گروهي از بهترين جوانان افشار را به فرماندهي نادر قلي به جنگ آنها فرستاد . جوانان كرد وافشار به دور نادرگردآمده با تفنگ , شمشير , دشنه ونيزه به جنگ شتافتند وبا جانفشاني بسيار راهزنان را پس نشانده پراكنده نمودند . راهزنان چون ايستادگي سخت ايل را ديدند بي آنكه بتوانند چيزي بدست آورند نااميد برگشتند .
نخستين پيروزي كوچك وناچيزنادرتيره هاي دوست ودشمن افشار را بدو اميدوارنموده گروهي از دشمنانش چشم ازكينه ي دروني پوشيده بدوگرويدند .پس از يكسال باز هم راهزنان با نيروي مسلح بيش تري به ابيورد يورش آوردند فرمانده جوان افشار با يارانش ازآبادي بيرون شتافت وپس ازيك جنگ خونين كه يك دسته ازبهترين دوستانش را از دست داد نيروي مهاجم رادر هم شكسته گروهي را نيزاسير واسلحه ي بسياري به چنگ آورد رفته رفته كار نادر بالا گرفت ودسته سوار مسلحي فراهم نموده بر غارتگران تاخت آورد .
نادرچندين باردردشت تركستان بادشمن روبه رو شد ودربيشترنبردهاكامياب گرديد گروهي از راهزنان را دستگيرودست بسته به مشهد فرستاد.
بدين گونه نادر چهارسال درجنگ وستيزبا غارتگران مرزي بسر برد ودر اين مدت آوازه ي نامش در همه جا پيچيده بود.غارتگران تركستان با بودن چنين جوان نيرومندي هواي يورش به ايل افشار را از سر به در كردند.ييلاق وقشلاق نشين ايل ازتاخت وتاز رهزنان ايمني يافت. ‌‌‌‌‌‌‌

نادر,فرمانده ي نيروي كلات 1134-1132ه ق.

‍‍‍‍‍‍‌عموي نادر كه بخش داركلا ت بود از پيشرفتهاي برادرزاده ي خود بيمناك شده چندبار به او پيغام داد كه به كلات آمده با سواران همراهش بدو پيوندند تا از شاه تهماسب براي او منصبي بگيرد . ولي انديشه ي او اين بود كه پس از آمدنش او را دستگير نموده از ميان بردارد . چون اين پيغامهاي بي سروته بگوش فرمانده جوان افشار فرو نرفت عمويش چاره ي ديگري انديشيد و خواست با نيرنگ او را به چنگ آورده كارش را بسازد .
پس برادرزاده ي خود را به نام مهماني به كلات خواست .نادر كه از انديشه ي عمويش كم و بيش بويي برده بود باسواران خود به كلات رفت و دسته ي كوچكي را همراه برداشته به دژ درآمد وبقيه ي آنها را در بيرون دژ به كمين گذاشت .همينكه نزد عمويش رسيد پيش از اينكه مجالي بدو بدهد دستگيرش نموده وبكشت .سپس به كمك سوارانش كه در بيرون دژ كمين نموده بودند بر سر نيروي پادگان دژ تاخته آنها را دستگير وبر كلات دست يافت بدين گونه نادر براي خود شالوده ي فرماندهي كوچكي را ريخته سر از فرمان گماشتگان شاه تهماسب دوم برتافت.
رفته رفته آوازه ي سر كشي نادر در همه جاي خراسان و تركستان پيچيد. 400 خانواراز تيره ي جلاير به فرماندهي سه تن از سر دسته هاي خود به نام تهماسبقلي بيك وكيل جلاير , محمد علي بيك و ترخان بيك به او گرويدند . دسته هاي ديگري از افشاريان نيز مانند اميرلو و كوندوز لو به دور او گرد آمده فرمانش را گردن نهادند.نادر پس از فراهم آوردن نيروي برازنده اي كلات را كه براي او پناهگاه خوبي بود مركز فرماندهي خود ساخته سپس بر همه ي آباديهاي دامنه ي شمالي كوه هاي هزار مسجد دست يافت.

‌‌‌نادر در مشهد 1136-1134ه ق.

پس از اينكه ملك محمود سيستاني بر خراسان دست يافت گروهي از سردسته هاي افشار وكرد به مشهد رفته براي اينكه گزندي به نادر برسانند به محمود پيوستند.از جمله قليچ خان پاپالو و امامقلي امير لوي افشار بودند . ملك محمود براي افزودن نيروي خود و باغواي افشاريان نماينده اي نزد نادر فرستاده وي را به مشهد خواست . نادر شير دل بدون اينكه بيمي در وي راه يابد با سپاهيانش آهنگ مشهد نمود و به اردوي ملك محمود پيوست . سران ايل افشار كه خود را برتر از نادر مي دانستند ملك محمود را از او ترسانيده و همواره در صدد بودند كه ملك رااز او بيش تر بد بين نموده ناگهان كارش را بسازند واز شرش آسوده شوند . ولي چون محمود نادر را افسري رزمجو و با پشتكار ديد به گفتار دشمنانش ارجي ننهاد .
نادر از بد خواهي و دشمني قليچ خان وامامقلي به خوبي آگاه بود و ميدانست كه چه انديشه ي بدي در باره ي او دارند.وليي بهرگونه بود نميگذاشت دشمنان نيش زهرآگين خود را فرو برده وآبي به آتش رشك دروني خود بپاشند.
با اين همه فتنه انگيزي بد خواهان, كار خود را كرد و نادر از محمود رنجشي يافته , انديشه ي بازگشت به كلات نمود . پس بدون اينكه اين راز را با كسي در ميان نهد با دشمنانش از در سازش در آمد. تا اينكه روزي در شكارگاه يامخانه نزديك مشهد با سواران همراهش نيرنگي بكار برده بر سر قليچ خان و امامقلي تاخته آنها را بكشت واز همان جا به ابيورد بازگشت .

نبردهاي نادر با ملك محمود 1138ه ق.

ملك محمود چون نيروي رضا قلي خان را در هم شكست و نادر را هم دور ديد ملك اسحق برادرزاده ي خود را براي گرفتن شهر نيشابور فرستاد. كردهاي بيات چون نيروي ملك اسحق را نزديك ديدند از نادر كمك خواستند . نادر با سواران افشار وكردهاي كلات وابيورد به قوچان آمده , گروهي از كردهاي ميان راه را نيز با خود همدست نموده و با خود به سوي نيشابور راند . پس از اينكه به ملك اسحق رسيد سپاهيان او را در نخستين برخورد در هم شكسته خود او را در باغي محصور نمود . در اين ميان ملارفيعا گيلاني كه از مجتهيدين نامي و در مشهد مي بود به نمايندگي ملك محمود سيستاني نزد نادر آمده درخواست رهايي ملك اسحق را كرد ولي كردها از تسليم ملك اسحق سر باز زدند و ملك محمود ناچار شد با سپاهيانش به نيشابور بيايد . در قدمگاه نيروي ملك محمود با نادر برخورد نمود و جنگ در گرفت .
در اين جنگ ابراهيم خان برادر نادر زخمدار شد وگروهي انبوه از هر دو سپاه به خاك افتادند . سرانجام ملك محمود پيروز شد ونادر با يك دسته از سوارانش به ابيورد بازگشت .ملك محمود به پيشنهاد مردم شهر فتحعليخان بيات را به فرمانداري نيشابور گماشته به مشهد بازگشت و تاج كياني را بر سر خود گذاشته تاجگذاري نمود.
در اين ميان مردم بوغمچ سر از فرمان محمود برتافته به خودسري برخواستند . ملك محمود ملك اسحق را براي سركوبي آنها فرستاد. بوغمچيها چون از آمدن نيروي ملك آگاه شدند از نادر كمك خواستند ولي تا آمدن نادر ملك اسحق آنها را سركوبي نموده به مشهد بازگشت. نادر از بوغمچ به سوي دشت رادكان سرازير و به مشهد حمله ور شد. ملك محمود از شهر بيرون آمده در اشتر پي نيروي نادر را براي دومين بار شكست داد و بيش از 200 تن از سواران او را به خاك خون انداخت.
نادر به سختي توانست جاني از ميدان به در ببرد. وبا دو تن از سواران همراهش به كلات بر گشت. ملك محمود هم پس از اين پيروزي به قوچان رو آورد. نادر پس از اينكه به كلات رسيد دوباره با پشتكار بيمانندي به گرد آوردن سپاهي پرداخت.چون در اين هنگام تركمنها به ابيورد تاخت آورده بودند نائر با دسته ي كوچكي از سپاهيان به سركوبي آنها رفت و در بيرون آبادي , تركمن ها را شكست داده پراكنده نمود پس از انجام كار تركمنان , نادر براي نبرد سوم به ملك محمود به قوچان بازگشت ولي ملك محمود كردها را سخت گوشمالي داده به مشهد بازگشته بود. در اين گير دار سردار محمد خان تركمان به خراسان رسيد. فتحعليخان بيات فرماندار نيشابور به هواخواهي محمد خان تركمان سر از فرمان ملك محمود پيچيد ومحمود براي سركوبي او به نيشابور رو آورد .
فتحعليخان در نخستين يورش سپاه محمود , دستگير و كشته شد و ملك محمود ملك اسحق را به فرمانداري شهر بر گماشته , به مشهد بازگشت. بدين گونه اقدامات محمد خان هم بي نتيجه ماند.
نادر كه به سختي توانسته بود نيئويي براي خود گرد آورد , بدون اينكه بيمي از ملك محمود به دل راه دهد به مشهد رو آورد. ملك محمود چون از آمدن نادر آگاه شد براي يكسره كردن كار اين دشمن سرسخت كه پس از شكست هاي پي در پي هنوز دست بردار نبود به ملك اسحق پيغام داد كه با شتاب بسيار به سوي مشهد رهسپار شود و خود براي نبرد با نادر از شهر بيرون تاخت . پس از رسيدن ملك اسحق جنگي بي اندازه هولناك ميان نيروي نادر و ملك محمود در گرفت. دلاوران افشار در اين نبرد فداكاري شگفت آوري از خود نشان دادند. بسياري از سپاهيان ملك محمود را ازدم شمشير گذرانده گروهي را نيز اسير نمودند.
توپخانه ي محمود به چنگ نادر افتاد و ملك محمود با ملك اسحق از ميدان جنگ گريخته به شهر پناهنده شدند. نادر پس از اين پيروزي ناگهاني كه هرگز اميدوار نبود, به سوي كلات رهسپار شد و ملك محمود چون ديد كه چيرگي بر اين مرد هنگامه جو كار آساني نيست نمايندگاني به تركستان و قوچان فرستاده تركمنهاي نسا وابيورد و كرد هاي قوچان را به دشمني و ستيزه جويي با نادر بر انگيخت و با آنها همه گونه وعد و وعيد داد.نادر چون از سركشي كردها و تركمنها آگاه شد 150 كيلو متر راه را در يك شبانه روز پيمود خود را به نسا رسانيد. تركمنها چون مرگ را برابر چشم ديدند از نادر به جان زينهار خواستند و نادر آنها را به خود رام نموده از راه مياب , كوپگان, مرو و سرخس در سر ماي زمستان به سوي مشهد سرازير شد. چون به نزديكي مشهد رسيد دو دسته از سواران شمشير زن خود را در كناره هاي جاده به كمين گذاشته , خود با يك دسته از چابكسواران به سوي شهر پيش رفت. انديشه ي نادر اين بود كه ملك محمود را دنبال خود كشانيده , پس از اينكه او را به كمينگاه سواران رسانيد, ناگهان بر او تاخته كارش رابسازد .ولي محمود از نيرنگ جنگي نادر آگاه شده پيش نيامد و پس از يك جنگ سخت كه گروهي از هر دو سپاه كشته شدند هيچ كاري از پيش نرفت. چون سرماي هوا بي اندازه بود, ملك محمود دست ازجنگ برداشته به شهر بازگشت و نادر براي اينكه با نداشتن خوار بار , سپاهيانش دچار زحمت نشوند از محاصره ي شهر چشم پوشيده به سوي سرخس رهسپار شد و همينكه شنيد شاه تهماسب نيز به سوي خراسان پيش ميآيد ملا علي اكبر خراساني را نزد شاه فرستاده اجازه خواست كه با همه ي سپاهيانش به اردوي شاهي بپيوندد .

پيوستن نادر به نيروي شاه تهماسب 1139-1138 ه ق.

اردوي شاه تهماسب دوم به حسين آباد رسيد نجفعلي بيك شادلو سردسته ي كردهاي جمشكزك نزد شاه آمده پيشنهاد نمود كه با دادن 10000 تومان پول براي هزينه ي اردو, آنها را از دادن سرباز معاف دارند .
ولي شاه تهماسب كه با سپاهي بيش از پول نيازمند بود اين پيشنهاد كردها را نپذيرفت و از آنها سرباز خواست . كردها نيز ناچار اين فرمان را گردن نهادند و ولي فتحعليخان قاجار سپهسالار ارتش كه با كردها هيچ ميانه نداشت شاه را درباره آنها بدبين نموده آنان را از هواخوان ملك محمود شناساند . شاه تهماسب با غواي فتحعليخان دستور داد كه كردها پيش از اردو به مشهد يورش دهند ولي كردها زير بار نرفتند. شاه خشمگين شده فرمان كشتن نجفقلي بيك راداده . در اين ميان نادر به مياب نزديك قوچان رسيده بود.نادر از آن دلجويي نموده از شاه خواهش نمود كه گناه كردها را ببخشد .شاه تهماسب نخست زير بار نرفت ولي نادر به وي گوشزد نمود كه براي از ميان برداشتن ملك محمود در چنين موقع سختي كردها كمك هاي شاياني به شاه خواهندنمود ونبايد آنها را رنجانيد .
بدين گونه نادر , شاه را راضي نمود كه با كردها از در سازش درآيد وشاه تهماسب نيز خواهش نادر را پذيرفت.سپس نادر براي اينكه كردها را بيش تر با خود همراه نمايد دختر سام بيك قوچاني را براي خود نامزد نمود و چون حسنعلي بيك معيرالممالك او را از نفوذ فتحعليخان قاجار ترسانيده بود نادر به كردها گوشزد نمود كه اين فتنه را فتحعليخان قاجار سخت رنجانيده به خود گروانيد.
در اين هنگام نماينده ي سلطان محمود پادشاه عثماني در رسيد و پيشنهاد نمود كه اگر شهرستانهاي غربي ايران با تاييد شاه تهماسب به عثماني واگذار شود دربار اسلامبول نيز شاه تهماسب را به پادشاهي ايران خواهد شناخت.
شاه تهماسب پس از اينكه با سردارانش مشاوره نمود اين پيشنهاد را پذيرفت و نماينده اي براي بستن پيمان به اسلامبول گسيل داشت ولي به او دستور داد كه هر چه به كندي و تأني پيش برود تا سرنوشت خراسان معلوم شود.

كشمكش نادر با شاه تهماسب
سركوبي گردنكشان كرد وتاتار
-پايان كار ملك محمود و بستگانش

‍‍‍‍‍‌نادر چون ازسركوبي سپاهيان ملك محمود بپرداخت نماينده اي عقد دختر سام بيك به قوچان فرستاد .شاه تهماسب كه خود خواهان دختر بود از پيش براي دختر وكردهاي قوچان دستور داده بود كه از دادن دختر به نادر خودداري نمايند. به همين سبب چون نماينده نادربه قوچان رسيد كردها او را بيرون كرده به مشهد بازگردانيدند. نادر از اين رفتارناگهاني كردها خشمگين شد براي سركوبي آنها همراه شاه تهماسب بسوي قوچان رهسپار شد . چون به 18 كيلومتري شهر رسيد محمدحسين بيك برادر دختر نزد نادر آمده فرمان شاه را به او نشان داد. نادر پس از اينكه دانست علت نافرماني كردها چه بوده بدون اينكه اين راز را با كسي در ميان نهد و يا به شاه چيزي بگويد به چاره جويي پرداخت. همان شب شاه تهماسب پنهاني از اردوگاه جدا شد و به قوچان رفت. همينكه نادر از رفتن شاه آگاه شد به خشم در آمده قوچان را محاصره نمود. هنگام محاصره يك دسته از كردها كه طرفدار شاه تهماسب بودند بيرون تاخته به جنگ پرداختند. نادر در يك حمله ستون آنها را در هم شكسته به سوي شهر گريزاند و به پاس احترام شاه, دست از محاصره ي شهر برداشته به مشهد بازگشت. كم كم پرده از روي كار برداشته شد . شاه تهماسب با غواي شاهوردي بيك شيخوانلو و گروهي از درباريان خود , آشكارا به دشمني و ستيز با نادر پرداخت . بخشنامه هايي به نام فرماندار گرايلي, گرگان, مازندران وهمچنين به ملك محمود و ملك اسحق كه هميشه با نادر بودند نوشته او را متهم به خيانت و نافرماني نمود. ملك محمود فرمان را به نادر نشان داد و نادر از دو رويي شاه خشمناك گرديده دوباره به قوچان رو آورد . شاه تهماسب با نيرويي كه فراهم آورده بود به جنگ نادر شتافت. نزديك قوچان دو لشگر بهم برخوردند و جنگي خونين در گرفت . جعفر قلي بيك شادلو سر دسته ي كردها كه فرماندهي نيروي شاه تهماسب را داشت به تير تفنگ كشته شد. گروه بسياري از كردها به خاك خون افتاده چندين دسته نيز اسير و دستگير شدند.روز ديگر كردهاي قراچورلو كه جنگجوترين تيره هاي كردهستند به كمك شاه تهماسب آمده شكست يافتند . نادر در سرماي سخت شهر را از هر سو محاصره نمود و شاه تهماسب چون ميدانست از هيچ كمكي به او نخواهد رسيد و در شهر به حال محاصره باقي خواهد ماند انديشيد كه نادر پيشنهاد صلح نمايد. ولي نادر بدون اينكه به شاه اعتنايي كند به مشهد بازگشت . پس از چند روز شاه تهماسب نيز از كار خود پشيمان شده به مشهد آمد . اين سبك سري شاه جز اينكه او را سرافكنده ورسوا كند هيچ سود ديگري نداشت و بازگشت او به مشهد بارهااز رفتار ناهنجارش بود ننگين تر از رفتار ناهنجارش بود. در اين گير ودار كردهاي درگز به فرماندهي شكربيك سر به شورش برداشته و تاتارهاي مرو نيز مرو نيز با غواي پنهاني ملك محمود سركشي آغاز نمودند. نادر ابراهيم خان برادرش را به سركوبي كردهاي درگز فرستاد. ابراهيم خان پس از اينكه به ابيورد رسيد گوشمالي سختي به كردها داده آنها را سركوبي نمود ولي در پايان كار تركمنهاي يمرلي و علي ايلي همراه محمدحسين خان زعفرانلو و شاهورديخان شيخوانلو به كمك كردها شتافته اردوي ابراهيم خان را در تنگه ي ابيورد به محاصره انداختند.
نادر چون از محصور شدن برادرش آگاه شد به همراهي شاه تهماسب از راه قوچان به ابيورد رهسپار گرديد. در راه گزارش رسيد كه دسته بزرگي از كردها به سوي قوچان رهسپارند . نادر بدون درنگ شاه تهماسب را گذاشته و بر كردها تاخت آورده بنه و همه ي بار خانه ي آنان را به چنگ آورد. سپس به ابيورد رو آورده محاصره كنندگان ابراهيم خان را مانند گرگي كه در گله گوسفندي افتد از هم بپراكند. كردها از پيدايش ناگهاني نادر چنان دست و پاي خود را گم كردند كه دست از محاصره برداشتند بسوي قوچان بدر رفتند و نادر يك دسته از سواران افشار را به دنبال آنها فرستاده دستور داد مي توانند كردها را دنبال نمايند و سواران نادر مانند تير شهاب در پي كردها روان شده سر راه بر آنها بگرفتند و يكي از دسته هاي آنان به نام سليمان بيك شيخوانلو را دسگير نموده به اردوگاه فرستادند.نادر فرمان داد تا هر دو چشم او را بدر آورند.كردهاي قوچان هم چون تاب ايستادگي با سواران افشار را نداشتند همگي تسليم گرديدند ونادر پيروزمندانه به مشهد بازگشت.
پس از اينكه به مشهد رسيد ابراهيم خان را براي سركوبي تاتارها به مرو فرستاد. براهيم خان چون نزديك مرو رسيد سد آب شهر را شكسته تاتارها را به بي آبي دچار نمود و آنها نيز چون خود را در تنگنا ديدند دژ را تسليم و فرمان سردار را گردن نهادند. دراين هنگام كردهاي قوچان باز هم سر به شورش برداشته بودند.نادر به همراهي شاه تهماسب به قوچان كشگر كشيد. نزديك شهر شاه تهماسب از نادر جدا شده براي آسايش چند روزه به نيشابور رفت و نادر بكار كردها پرداخت. پس از محاصره ي شهر دسته ي بزرگي از كردهاي قراچورلو و شادلو به كمك محصورين شتافتند . همينكه كردها از رسيدن كمك آگاه شدند از شهر بيرون تاخته به نيروي نادر حمله نمودند . سپاهيان نادر با چندين يورش بيباكانه بسياري از كردها را كشته و زخمي و اسيرنمودند.كردها از كرده ي خود سخت پشيمان و پريشان شده , چون خود را مرد ميدان نادر نديدند سر تسليم پيش آوردند . نادر اسيران كرد را آزاد نموده و سر دسته ي آنها را به ارتش خود داخل نمود و براي ديدن شاه به نيشابور رفته از آنها را به ارتش خود داخل نمود و براي ديدن شاه به نيشابور رفته از آنجا به مشهد بازگشت. پس از آن همه خونريزي و كشتارهاي بيهوده كردها دختر سام بيك را با شكوه بيمانندي به مشهد آورده و با اين پيوند دست يگانگي با نادر دادند.
چون در اين ميان تاتارهاي مرو با قواي ملك محمود دوباره سر از فرمان نادر برتافته بودند, نادر پس از اينكه دانست ملك محمود خيانت آغازنموده محمدخان چوله را به خونخواهي كسانش كه به دست محمود كشته شده بودند به كشتن محمود و ملك اسحق وادار نمد. ملك محمدعلي برادر كوچك ملكمحمود خود را نيز به بهرامعلي خان بيات تسليم نمودند و او به خونخواهي برادرش فتحعليخان بيات كه به دست محمود كشته شده بود وي را شربت مرگ چشانيد.

تسليم حسين سلطان قايني
سركوبي مردم سنگان
رهايي نادر از يك مرگ وحشتناك

پس از كشته شدن محمود سيستاني حسين سلطان قايني , از بستگان ملك محمود , گماشته ي نادراز شهر بيرون كرده, از شهر قاين(350 كيلومتري جنوب مشهد)به كمك ملك كلبعلي پسر ملك محمود وملك لطفعلي برادرزاده ي ديگرش سر به شورش برداشت. نادر نخست يك دسته از سپاهيانش را به سركوبي حسين سلطان فرستاد ولي آنها نتوانستند كاري از پيش ببرند . نادر چون چنين ديد روز 7 ذيحجه سال 1139 ه ق. همراه شاه تهماسب با 800 سپاهي به سركوبي حسين سلطان به سوي قاين رهسپار گرديد. همينكه نزديك قاين رسيد كلبعلي و لطفعلي به سوي اصفهان گريختند و حسين سلطان به دژ قاين پناه برد. ولي چون ديد ياراي ايستادگي با نيروي نادر را ندارد تسليم شد و نادر از گناه او گذشت.
پس از آننادر به سوي دژ سنگان رو آورد و در راه به سبب نبودن آب سخت در فشار ماند. توپخانه در ريگزارهاي جاده فرو رفت و پس از رنجهاي بسياري توانستند توپها را بيرون بكشند .
روز دوم ماه صفر 1140 ه ق . نادر به دژ بهداوين رسيد. افغانيهاي آنجا سر تسليم پيش آوردند و سر دسته ي آنهااز نادر اجازه خواست كه به نياز آباد رفته افغانيهاي آنجا را نيز با خود آورده تسليم نمايد . نادر چند تني از افغانيها را به گروگان نگهداشته.او را به نياز آباد فرستاد ولي چند روزي از اين ميان گذشت و كسي پيدا نشد . نادر پس از اينكه دانست اين پيشنهاد بيش از نيرنگي نبوده آنچه از افغانيها را به گروگان نگاهداشته بود از دم شمشير گذرانيد . در اين ميان , كلانتر دژ سنگان از دادن خواربار به نيروي نادر خودداري و خودسري آغاز نموده از افغانيهاي ابدالي باخرز, كوسويه و غوريان كمك خواسته بود . نادر توپخانه را به سنگان فرستاده و خود از بالاي جاده ي خواف به سوي دژ سنگان رهسپار شد و روز 14 صفر آنجا را محاصره نمود . توپخانه ي نادر به سختي توپها را به بلنديهاي پيرامون دژ كشانيده شليك آغاز نمود . نادر براي سركشي به توپها به بالاي يكي از تپه ها رفت و نزديك يكي از توپها ايستاده به توپچيان دستور مي داد . توپچيان پي در پي توپ را پر كرده با هر گلوله قسمتي از ديوار دژ را خراب مي نمودند . لوله ي توپ از اثر شليك مسلسل سرخ شده بود ولي توپچيان با همان حرارت تيراندازي مي نمودند و نادر كه در جلو توپ سرگرم تماشاي ويراني ديوار و خانه هاي دژ بود ناگهان از جلو توپ رد شد پنج شش گامي دور شد و به پشت توپ رفت . در اين هنگام توپ با صداي مهيبي منفجر شده سعيد سلطان دروني و چند تن از سربازان را بسوزانيد ولي كوچكترين گزندي به نادر نرسيد.
آن روز و روز ديگر دژ سنگان در زير آتش توپخانه بود . تا اينكه ديوار بزرگ دژ از هم فرو ريخت. همينكه سپاهيان خواستند به دژ يورش برند كلانتر فرستاده از نادر زينهار خواست و خواربار سپاهيان را به گردن گرفت . نادر از حمله به دژ خوداري منتظر رسيدن خواربار شد . ولي كلانتر خيره سر , باز هم زير بار نرفته به كمك همدستانش در برابر نادر ايستادگي مي نمود . نادر از اين رفتار محصورين چنان خشمگين شد كه فرمان يورش همگاني داده و پس از گرفتن دژ دستور داد همه ي محصورين را با كلانترشان از دم تيغ بگذرانند .
پس از سركوبي سنگانيها گزارش رسيد كه 8000 تن از سپاهيان افغان به كمك سنگانيان آمده اند . نادر با اينكه روحيه ي سربازان خود را خوب نمي ديد ناچار به جلو دشمن رفت ولي از پيش دستي خودداري نموده براي اينكه دشمن را به ميدان جنگ بكشاند با 500 تن از سوارانش به تاخت و تاز و مانورهاي سواره پرداخت . افغانيها كم كم به ميدان جنگ آمده و به جنگ پيش دستي نمودند . نادر از روي منتهاي زبردستي به بهترين دسته هاي سوار آنها حمله ور شد . جنگي هولناك در گرفت و نادر با آخرين قواي خود به افغانها يورش آورد . سرانجام افغانيها پس از دادن كشته زخمي و اسيراني چند , پشت به ميدان جنگ كرده به سوي هرات بدر رفتند. نادر چون سپاهيان خود را خسته و كوفته ديد از دنبال كردن آنها چشم پوشيده به سوي مشهد رهسپار گرديد و گوشمالي قطعي آنها را براي روز ديگري گذاشت .

دومين كشمكش نادر با شاه تهماسب

نادر چون به مشهد رسيد براي يكسره كردن كار افغانيهاي ابدالي هرات آماده ي جنگ شد . ملي شاه تهماسب چنين عقيده اي داشت كه نخست بايد كار اشرف را ساخت . سپس افغانيهاي هرات را از ميان برداشت . نادر كه چشمي دوربين تر از شاه داشت به وي يادآوري نمود كه گذاشتن يك چنين دشمن نيرومند وآماده به جنگي مانند ابداليها در نزديكي مشهد كاريست بس خطرناك زيرا همينكه اردو بسوي غرب رهسپار شود افغانيهاي ابدالي به خراسان تاخت آورده بدين گونه نيروي ايران در ميان افغانيهاي ابدالي به خراسان تاخت آورده بدين گونه نيروي ايران در ميان افغانيهاي غلزائي از غرب و ابدالي از شرق محاصره شده تار و مار خواهد گرديد . سرانجام پس از مشاوره هاي بسيار چنين انديشيدند كه نادر از مشهد به سوي هرات رهسپار گردد و شاه به نيشابور رفته پس از فراهم آوردن نيروي ديگري به كمك وي شتابد . بدين گونه نادر از رزاه خواف و بارخزر به سوي هرات پيش راند .چون اردو به راه افتاد دشمن درباري نادر , شاه تهماسب را به دشمني با او برانگيختند . شاه تهماسب كه هرگز از خود رائي نداشت به نادر پيغام فرستاد كه سركوبي افغانيهاي ابدالي بايستي بدون اميدواري به كمك انجام گيرد و جز اين هيچ چاره نيست . پس از اين پيغام خود شاه به سوي سبزوار رهسپار گرديد .
درباريان چون شاه را چنان كه بايد از نادر بدبين نمودند دست به آزاز هواخواهان نادر دراز كردند . از جمله هواخواهان نادر تيره ي بغايري بودند كه در دژ كهنه سنگان ميان سبزوار و نيشابور جايگزين و با گله داري و كشاورزي بسر مي بردند. همينكه نادر به سوي هرات به راه افتاد دشمنان به فتنه انگيزي پرداخته گروهي از سبزواري ها را برانگيختند كه بر سر بغايريها تاخت آورده چند تني از بيچاره گان را كشته و اسير كرده همه ي دارائيشان را چپاول نمودند . بغايريها چون بيمهري شاه و خشم درباريان را درباره ي خود ديدند در برابر نيروي شاه كه به سركوبي كامل آنها آمده بود ايستادگي كرده آماده ي نبرد شدند و داستان را به نادر گزارش دادند . نادر چون از رفتار شاه و درباريانش آگاه شد از پيشروي به هرات خودداري نمود به مشهد بازگشت . در اين ميان گزارش رسيد كه موسي دانكي ابدالي با يك دسته از غارتگران افغان به بيارجمند و قاين تاخت آورده و به غارت آباديها پرداخته است . نادر سواري را نزد شاه فرستاده علت آزار بغايريها را پرسيد و براي نابود كردن افغانيها نيروي شاه را به كمك خواست . شاه تهماسب به بهانه ي اينكه در راه خواربار براي ارتش يافت نمي شود از آمدن به سبزوار خودداري نموده و پاسخ زننده اي براي نادر فرستاد . درباريان خيره سر نيز بيشتر آب را گل آلود نموده و بخشنامه هايي به نام فرماندار خراسان نوشته , ناددر را خودسر و خيانتكار قلمدار نمودند.نادر از رفتار و كردار شاه و درباريانش به خشم آمده محمدحسين بيك را به قوچان فرستاد تا از كمك رسانيدن به شاه و شاهورديخان كه همراه شاه بود جلوگيري نمايد و به شاه نيز پيغام داد كه از آزار مردم بيچاره و ريختن خون بيگناهان دست برداشته ابروي دودمان صفوي را بيش از اين برباد ندهد.چون به اين يادداشت نادر پاسخي نشد به سوي سنگان كه اردوگاه شاه بود لشگر كش نمود . هنگامي در رسيد كه اردوي شاه دست به عاجزكشي و آزار مردم بدبخت دراز كرده بودند . نادر چون ديد شاه از تسليم دژ خودداري مي نمايد آنجا را به توپ بست . گلوله هاي توپ مانند تگرگ بر دژ فرود آمد و آسيب به اردوي شاه رسانيد . سپاهيان شاه چون خود را زير باران گلوله ديدند از دژ بيرون آمده به تيراندازي پرداختند و نادر بدون درنگ فرمان حمله ي همگاني را داد.با نخستين يورش سواران, شكست در ميان سپاهيان شاه افتاد و خود شاه چون در تنگنا افتاده بود درگير و دار جنگ از سپاهيانش جدا شده به اردوگاه نادر آمد و از رفتار گذشته شرمنده ماند . ولي در پنهاني محمدعليخان را به نام پيشكاري خود به غرب فرستاد.شاهورديخان كه آتش را بر افروخته بود با گروهي از درباريان و شورشيان بگريخت و نادر دستور داد آنهارا دنبال نموده دستگيرشان سازند.
سپس شاه را به همراه چراغ بيك افشار به مشهد روانه نمود.در اين ميان گزارش رسيد كه موسي دانكي ابدالي به بيارجمند و قاين تاخته و به هرات بازگشته است . نادر در راه خود ميرزامهدي كلانتر دژ فيض آباد را كه از دادن خواربار به سپاهيان خودداري مي نمود سخت گوشمالي داده به مشهد بازگشت.

شكست يافتن ابراهيم خان از كردها
شورش تركمنهاي تكه
آشوب گرگان و سركوبي شورشيان

هنگاميكه نادر به مشهد رسيد تركمنهاي تكه و يمورلو و سارلو آغاز شورش نمودند . نادر از راه كلات و ابيورد براي سركوبي تركمنها
پيش راند و ابراهيم خان را به همراهي رحيمخان گرايلي براي سركوبي كردها كه در آبادي كرمه خان نيروي بزرگي فراهم آورده بودند روانه نمود. ابراهيم خان پس از برخورد باكردها شكست سختي به آنها رسانيد ولي نيروي پراكنده يدشمن دوباره بدور هم گرد آمده با يك حمله ي ناگهاني سپاه ابراهيم خان را در هم ئشكسته بيش از 1000 تن از سربازان اورا بكشتند .
پس از اين شكست كمرشكن ابراهيم خان به دژ يوزباشي پناه برد و بيشتر سپاهيانش پراكنده شدند .رحيم خان گرايلي چون دشمن را چيره ديد از ابراهيم خان جدا شده پي كار خود رفت.
ابراهيم خان پس از چهار روز شبانه از دژ يوزباشي گريخته با دسته كوچكي از سپاهيانش به دژ راز كه دورتر از دشمن بود پناهنده شد.نادر كه در اين هنگام تركمنهاي دشت را سخت گوشمالي داده تا كنار درياي خزر پيش رفته بود. چون از شكست برادرش آگاه شد در سرماي يخبندان زمستان كه برفها رهها را بند آورده بود به كمك پيادگان برفها را پاك كرده به كرمه خان رسيد و ابراهيم خان با محمدحسين جمشكزكي از دژ بيرون آمده به اردوي نادر پيوست.پس از بازجوئيهاي لازم نادر چون دانست شكست آنها بهسبب سستي فرماندهشان بوده سخت برآشفت و فرمان دادتا ابراهيم خان و محمدحسين خان را به زندان انداختند . سپس بر كردها تاخت آورده انبوهي از آنان را بكشت و گروهي را نيز دستگير نمود . كردها چون كار را بدينگونه ديدند سر تسليم پيش آوردند . نادر فرمان داد تا همه ي آن خيره سران را به مشهد كوچ دادند كه ريشه ي آن مردم هنگامه جو از آن سامان كنده شود . پس از كوچ دادن كردها نادر به مشهد رهسپار شد و در راه ابراهيم خان و محمد حسين خان را از بند آزاد نمود.چون به مشهد ر سيد رحيم خان گرايل را بخواست و وي را به فرماندهي نيروي پادگان دشت گرگان سرافراز و روانه آن سامان نمود.
محمدعليخان قوللرآقاسي پيشكار شاه تهماسب پس از اينكه به بسطام رسيد ذوالفقار خان پسر عم خود را به فرما نداري مازندران برگماشته و خود به گرگان و آورد . چون مردم گرگان از او خوب پذيرايي نمي نمودند الله قليخان قاجار را به فرمانداري گرگان گذاشته خود به سوي مازندران رفت . در اين ميان رحيم خان گرايلي گماشته ي نادر نيز به گرگان رسيد ولي چون الله قليخان با دسته ي بزرگي از قاجاريان به جنگ وي آمده بود او نيز داستان را به مشهد گزارش ودستور خواست .گرگانيان كه از الله قليخان چندان دل خوش نبود . آغاز شورش و خونسردي نموده سر از فرمانش پيچيدند . الله قليخان ذوالفقار خان فرماندار مازندران را به كمك خواست . ذوالفقار پس از اينكه به گرگان رسيد شورش آنجا را خوابانيده و خود بر گرگان و مازندران دست يافت .در اين هنگام نادر نيز به گرگان نزديك مي شد . چون به بسطام رسيد ذوالفقار خان بيمناك شده از گرگان به مازندران گريخت . نادر براي سركوبي تركمنها يموت يكشنبه 120 كيلومتر راه پيمايي نموده به كنار رود اترك رسيد و ناگهان بر سر تركمنها ريخته بسيارياز آنان را از دم شمشير گذراند . در اين هنگام شاه تهماسب نيز به بهشهر رسيد و نادر براي دستگير نمودن گمشتگان شاه كه چنين غوغايي بر پا ساخته بودند به سوي بابل و آمل رو آورد . محمد عليخان پيشكار شاه تهماسب كه از بيم نادر به آمل پناه برده بود چون راه گريز را از هر سو بسته ديد ناچار به خود نادر پناه آورد ولي ذوالفقار خان كه هواي ديگري در سر داشت بسوي لاريجان بدر رفت . نادر براي دستگير نمودن او فرماني به نام بخشداران و دهداران آباديهاي ميان راه فرستاد كه هر جا او را يافتند مرده يا زنده به اردوگاه بفرستند . ذوالفقار كه هيچ راه گريزي نداشت با سپاهيانش به بابل روآورد و در نخستين برخورد با سپاهيانش نادر دستگير و كشته شد.بدين گونه شهرستان گرگان و دشت مازندران هم آرامش يافت و گماشتگان خودسر شاه تهماسب در پيش چشم او بدست نادر سركوبي شدند. آنگاه محمد زمانخان شاملو را به پاسداري راه سمنان و حسينقليخان زنگنه را به همراهي اورغورلوخان براي نگهداري مرز مازندران و گيلان فرستاده و به فرماندهي نيروي روس كه گيلان را اشغال نموده بود آگاهي داده شد كه هر چه زودتر آنجا را تخليه نمايد . پس از انجام اين كارها نادر توپپخانه را از راه اسفراين و قوچان روانه نمود و خود از جاجرم و نيشابور به مشهد رو آورد . چند روز پس از ورود نادر به مشهد , شاه تهماسب نيز از مازندران و رحيم خان گرايلي از گرگان هر يك با سپاهيان خود به مشهد رسيدند. در نوروز سال 1140-1141 ه ق . ارتش نادر در مشهد آماده ي حمله به هرات گرديد.

جنگهاي نادر با افغانها

هنگامي كه نادر در مشهدآماده ي جنگ مي شد نيروي افغانيهاب ابدالي به دو ستون بزرگ در آمده نزديك مرز شرقي خراسان بودند , ستون يك به شماره ي 15000 سوار وپياده به
فرماندهي الهيارخان ابداليدردژ كافرقلعه(10 كيلومتري مرز خراسان – 120 كيلومتري غرب هرات – 5 كيلومتري زاويه ي رودخانه ي تجن)بود.ستون دوم به فرماندهي سردار ذوالفقار خان و سردار عبدالغني عليكوزاني به شماره ي 120000 تن در فراه(220 كيلومتري جنوب هرات– 120 كيلومتري شرقي خراسان) جاي داشتند. از كافر قلعه (اردوگاه ستون يكم) تا فراه (اردوگاه ستمن دوم)يك ميدان 280 كيلومتري ميان اين دو ستون بود و نيروي ايران از شمال به سوي هر دو ستون پيشروي مي نمود . بدين گونه نيروي ايران و افغان روي خطي عمودي جاي داشتند كه در بالا ايرانيان , در مركز ستون يكم درو در جنوب و پايين خط , ستون دوم افغان قرار داشت.
در بهار سال 1141 ه.ق. نيروي نادر قلي افشار سپهسالار ارتش ايران با 25000 سوار و پياده از تربت جام به ذوالفقار رسيده سپس به سوي كافر قلعه پيشروي آغاز نمود . سواران ايران از پيش با داشتن ارتباط بسوي جنوب براه افتادند و بدين گونه نيروي نادر به هوين رسيد.نادر براي بدست آوردن اطلاعلت از دشمن جاسوساني از پيش فرستاده و خود يك هفته در آنجا بماند ولي نيروي سوار را به فرماندهي حاجي خان بيك افشار براي اكتشاف روانه نمود . حاجي خان بيك پس از دو روز راه پيمايي در كنار رودخانه ي تجن به پيشتازان و ديدبانان دشمن برخورده پس از اندك زد و خوردي آنها را به سوي دژ كافر قلعه پس نشاند و گزارش اين برخورد را براي فرماندهي سپاه فرستاد . به حاجي خان بيك دستور داده شد كه بدوندرنگ به سوي دژ و اردوگاه دشمن پيشروي نمايد و خود نادر نيز با نيروي پياده از دنبال سوار نظام پيش راند .

‌‌‌‌‌‌آخرين جنگهاي نادر با اشرف افغان در زرقان و پل فسا
نابود شدن نيروي افغان
پايان كار اشرف

اشرف پس از شكست مورچه خورت مانند گراز تير خورده خود را به اصفهان رسانيده نخست شاه سلطان حسين بيچاره را در كاخ خود بكشت . آنگاه بيش از 3000 تن از مردم شهر را
نيز از دم شمشير گذرانيده بازما ندگان دودمان صفوي را از زن ومرد بانقدينه و جواهر خزينه پادشاهي برداشته به سوي شيراز گريخت. نادرپس از40روز توقف درشهر و بهبودي حال سپاهيان كه بي اندازه خسته و كوفته بودند روز3 ج2 سال 1142 در سرماي سخت زمستان براي يكسره كردن كار اشرف از راه ابرقو و مشهد مادرسليمان به آباده رسيده از آن جا نيز به سوي مرودشت ودشت زركان كه اردوگاه اشرف بود هسپار گرديد.
بعد از ظهر روز 10 ماه پس از 7روز راه پيمايي بهددشت زرگان رسيده پيش از اينكه بتواندآرايش جنگي به خود گيرد افغانيها حمله نمودند. پياده نظام دشمن ستون بزرگ نيروي نادر را در هم شكافته به مركز سپاه رسيد و جنگي سخت درگرفت .
نادر از گستاخي افغانيها سخت خشمگين شد فرمانداد توپخانه ستون مهاجم را به شدت هر چه تمام تر تير باران نمايد و در همين گير و دارز سوار نظام نيز از راه دامنه ي كوه به ميدان جنگ تاخته با سواران افغاني در آويختند. ناگهان سواران نادر با يك حمله بيباكانه ي خود دشمن را پس نشانده به پهلوي راست ستون پياده ي افغان حمله نمود . سيدال كه در اين جنگ نيز فرماندهي سوار نظام را داشت چند بار حمله هاي پي در پي نمود اشرف نيز كوشش مي كرد ستون مركزي را شكافته خود را به پشت نيروي ايران برساند.
ولي سواران ايران پس از اينكه ستون پياده ي اشرف را پس نشاندند
شكافي در ميان ستون باز كرده پشت سر نيروي افغان را گرفتند و هنگهاي پياده نيز به پيروي پيشرفتهاي سوارنظام هجوم همگاني برده به جنگ پرداخته.هوا رفته رفته تاريك مي شد . نزديك شامگاه شكست درميان نيروي افغان افتاد گروهي از سپاهيانشان بي آنكه از فرماندهشان اطاعت نمايند پا به گريز گذاشتند . هنگهاي پياده نيز با بر جاي گذاشتن كشته هاي انبوهي با جنگ و گريز پس كشيدند و ايرانيان آنها را دنبال نموده دست بردار نبودند .اشرف پس از اينكه كاملاًً نااميد شد با سواران گارد خود به سوي شيراز گريخت و سواران نادر او را تا 12 كيلومتري شهر دنبال نمودند .در اين جنگ بيش از 5000 تن از افغانيها كشته يا زخمي يا اسير گرديدند .
روز ديگر سيدال به نمايندگي اشرف به اردوگاه ايران آمده از سپهسالار ايران زينهار خواست ولي چون پيشهادهاي نادر بسيار سنگين بود افغانيها روز دوازدهم ماه از شهر شيراز بيرون رفته بسوي فسا گريختند .سواره نظام ايران دشمن را تا نزديكي پل فسا دنبال نموده ولي چون بي اندازه خسته بودند از جنگ خودداري و به همين اندازه كه تا رسيدن نادر از گريختن دشمن جلوگيري به عمل آيد اكتفا نمودند .
نادر به زودي در رسيد و به سواران گارد فرمان حمله داد . نيروي افغان بيش از 5000 تن نبود . اشرف در پهلوي راست و سيدال در پهلوي چپ آماده ي دفاع ايستادند اشرف از سپهسالار ايران درخواست صلح نمود ولي نادر خواهش او را به سختي رد نمود و گفت : (( خود اشرف بايد نزد من آمده تسليم شود . ))
چون اشرف از تسليم خودداري نمود فرمان حمله داده شد. باران سختي مي باريد . سواران گارد نادر هورا كشان حمله نمودند. افغانيها به اندازه ي پنج دقيقه هم نتوانستند ايستادگي نمايند. شكست در افغانها افتاده همگي به سوي پل پس نشستند . اشرف پيش از همه به گدار زده از رودخانه گذشت ولي سپاهيان بد بختش با زن و بچه و پيرمندان افغاني كه همراه اردو كوچ مي نمودند به زير دست و پاي اسبان سوار گارد افتاده كشته مي شدند .به واسطه ي تنگي پل گروهي از افغاني ها سر پل به هم فشار آورده و بيشتر معطل مي شدند چند دسته از سوار و پياده در سرماي يخ بندان خود را به آب انداختند و به اميد اينكه جاني به در برند از همه چيز خود گذشتند و گرو هي كه شنا نمي دانستند غرق شدند. امواج آب بسياري از زن ومرد و بار و بنه آنها را در خود فرو برده و به بدبختيشان خاتمه داد .
سواران گارد به پل هجوم آورده آخرين سرباز افغاني را بي جان نمودند و آنچه از اسلحه و بار و بنه داشتند به چنگ آنها افتاد.از اين 5000 تن افغاني تنها سيدال و اشرف خيره سر كه باعث ريختن خون آن بينوايان شده بودند با200 سوار توانستند جان به در برند و يگانه اميدواري آنها هم به سرعت تاخت اسبانشان بود . چون اشرف بدر رفت نادر فرمانهاي سختي به شهرهاي ميان راه فرستاد و به مردم كرمان, بلوچستان و سيستان دستور فرستاد كه هر جا اشرف را ديدند زنده يا مرده به پايتخت بفرستند .اشرف پس از اينكه به لار رسيد مردم آنجا بر افغانياني كه در آبادي بودند شوريده و آانها را به كششتن داد و اشرف را به خود راه ندادند او نيز ناچار راه خود را در پيش گرفت و به سوي بلوچستان رفت . نادر به پادشاه هندي نيز پيغامي فرستاد كه افغانيان را به خاك خود راه نداده در بر انداختن آنها با ايرانيان كمك نمايد . سردار ايران پس از اين پيروزي نمايان با ارتش نيرومند خود به شيراز بر گشت و مردم شهر به پيشوازش شتافتند.
از آن سر كه اشرف كه از هر سو بيچاره و درمانده شده بود خواست خودرا از راه بلوچستان و سيستان به قندهار رسانيده شايد دوباره دست و پايي كند .
ولي يكي از افغاني هاي قندعار به نام ابراهيم او را دز بيابانهاي نزديك زرد كوه (در بلوچستان شرقي) با دو تن از همراهانش به چنگ آورده و سرش را با دستاري كه دانه ي الماسي بزرگ داشت به اصفهان برد . بدين گونه سپهسالار ايران ريشه ي افغانيها را از كشور بر انداخته ميهن گرامي ما را از آن روزگار تيره رهانيد.
پس از چند روز نادر از شيراز به سوي كهكلويه وشوشتر و خرم آباد رهسپار گرديد . خوزستان و لرستان و بختياري هر يك پس از ديگري به چنگ نادر افتاد. شاه تهماسب دوم كه از پيشرفتهاي نادر بي اندازه خشنود گرديده بود تاج مرصعي با خلعت گرانبها و فرمان فرمانروايي استان خراسان , گرگان, مازندران , سيستان,كرمان وبلوچستان براي سپهسالار ايران فرستاد به افسران ارتش كه همراه نادربودندنيزهر يك به فراخورحال خلعت هايي داده شد.
سپس شاه تهماسب يكي از خواهرالن خود به نام رضيه خانم شاهزاده خانم صفوي را به عقد نادر در آورد و خواهر ديگرش به نام فاطمه سلطان بيگم را به پسر بزرگ نادر رضاقلي كه از افسران ارتش بود داد .
پس از انجام عروسي نادر چون هنوز دشمن بزرگي مانند عثماني را كه به خاك ميهنش دست اندازي نموده بود در پيش داشت به بسيج ارتش نيرومندتري پرداخت. براي اين كار به همهي استان داران و فرمانداران كشور دستور داده شد كه هر يك سربازاني بسيج نموده به پايتخت بفرستند . در اين هنگام روسها همه ي شهرستانهاي شمالي را تخليه و پي كار خود رفتند

تاجگذاري نادر

روز هشتم ماه رمضان سال 1148 ه ق. چون ارتش ايران به دشت مغان رسيد نادر فرماني به نام همه ي سران و بزرگان لشگري و كشوري و روحانيون ايران فرستاده آنها را از همه
ي استانهاي كشور و شهرهاي دور و نزديك به دشت مغان خواست . اردوي بزرگ ايران در نزديكي پل جواد چادر زد و براي مهماناني كه در راه بودند هزار چادر و خانه هاي چوبي ساخته و آماده نمودند. بزودي دشت پهناور مغان را صد تن از سربازان و افسران و روحانيون و فرمانداران و استانداران و كاركنان كشوري فرا گرفتند . هر يك از مهمانانرا در آسايشگاههاي خود جاي دادند و از همه پذيرايي شايسته نمودند . هنگامي كه بزرگان كشوري و لشگري براي شادباش نزد سپهسالار خود آمدند نادر آنها را به خوشرويي پذيرفته سپس رويه نمود و چنين گفت : (( تا کنون من آ چه لازمه ی کوشش و جانفشانی بود بجای آوردم . دشمنان ایران مانند افغان و روس و عثمانی را از میهن بیرون کردم . اکنون می خواهم به خراسان بازگشته آسایش نمایم . تهماسب میرزا و پسرش عباس میرزا هر دو زنده هستند . شما هر یک از آن دو یا هر کسی را می خواهید به پادشاهی بردارید. ))
بزرگان ایران به پاس رنجهایی که سردارشان در این هشت سال کشیده بود خود او را به پادشاهی برگزیده و در پاسخ او گفتند:
(( هیچکس برازنده تر از تو برای تاج و تخت ایران نیست . ))
نادر تا یک ماه از پذیرفتن تاج و تخت خودداری نمود و اجازه داد تا به دلخواه خود هر که را می خواهد به پادشاهی بردارند . سرانجام چون مردم را پا بر جا دید به چند شرط تاج و تخت را پذیرفت و به بزرگان کشور گفت که چون مذهب شیعه اختلاف بزرگی میان دو کشور اسلامی ایران و عثمانی افکنده از این رو ایرانیان باید دست از آن بردارند و نیز گوشزد نمود که دربار عثمانی را وادار خواهد نمود مذهب جعفری درا به نام رکن پنجم اسلام بپذیرد و رکنی برای پیروان این مذهب در مکه تعیین نماید. سپس درباره ی اوقاف از روحانیون پرسشهایی نمود و چون دانست که مبلغ هنگفتی از در آمد اوقاف به هدر می رود فرمان داد تا همه ی اوقاف از روحانیون گرفته برای هزینه ی ارتش به وزارت جنگ کشور تسلیم نمایند . نمایندگان کشور نیز همه ی پیشنهادهایزیرین را به دربار عثمانی فرستاد :
1- ایرانیان از مذهب تشیع دست برداشته پیرو مذهب جعفری می شوند و دولت عثمانی باید این مذهب را به رسمیت بشناسد .
2-پیروان مذهب جعفری رکنی جداگانه در مکه داشته باشند .
3-همه ساله از جانب کش




source: http://www.takbook.c...showpage&pid=46

[Parsistani]

I hope Gul Agha will use these informations about our Afsharid heritage and history.

@Arshak
Thank you very much for your work. Dastet Dard Nakonad.

[arshak]

Parsistani, on 06 January 2011 - 10:17 PM, said:

I hope Gul Agha will use these informations about our Afsharid heritage and history.

@Arshak
Thank you very much for your work. Dastet Dard Nakonad.

You're welcome.

[Nader Shah]

thank you arshak jan for your wonderful post ... please post again if you come across something interesting

[arshak]

Nader Shah, on 10 January 2011 - 02:08 PM, said:

thank you arshak jan for your wonderful post ... please post again if you come across something interesting

You're welcome. Nader Shah Afshar was truely a son of Iran Zameen and a brave Khorasani.