Достони Наврӯз (бар асоси мифологияи халқи тоҷик) Чоп
Муаллиф: Шаҳнози Беназир   
23.03.2014 14:38

Рӯзатон ҳамвора нав, дӯстони азиз!

Биё, то гӯямат аз дуру наздик,
Ку
ҳан афсонае аз халқи тоҷик.
Биё, то достоне созам о
ғоз
Зи пир
ӯзии Наврӯзи сарафроз.
Аз он ва
қте, ки олам мустақар шуд,
Ҳамоно, гардиши Хуршед сар шуд. Дар атрофи дувоздаҳ бурҷи чун ташт
Дарозои тамоми сол мегашт.
Даруни хонаи
ҳар бурҷ як моҳ
Чу
ҳоким менишаст ӯ субҳу бегоҳ.
Замони «чиллаи хурд»-и зимистон,
Чу сардии
ҳаво меёфт поён,
Ҷаноби Офтоб аз бурҷи марбут
Қадам мезад даруни хонаи Ҳут.
Агар бад бигзарад ин мо
ҳи татҳир,
Бимирад насли пиру кам шавад шир.
В-агар хуш бигзарад айёми
Ҳуташ,
Шавад бисёр
қути лоямуташ.
Ки мо
ҳи Ҳут моҳе дилфурӯз аст,
Замони
ҳукмронии Аҷуз аст.
Зане афсонав
ӣ бошад Аҷуза,
Биёяд аз само
ӯ чандрӯза.
Зи р
ӯи бовари мардум Худованд
А
ҷузро мефиристад баҳри пайванд.
Чу момодояи фасли Ба
ҳор аст,
Ба
ҳоре, ки ба роҳаш чашмчор аст.
Насиме мевазад гарму пурафсун,
А
ҷузу ёвараш дар дашту ҳомун
Барои к
ӯмаки тавлиди Наврӯз
Бибояд дар сафар гарданд пир
ӯз.
Валекин дар сари ро
ҳаш баногоҳ
Чу к
ӯҳе мебарояд Деви бадхоҳ.
Касе, ки душмани хурду калон аст,
Зимистон асту хасми зиндагон аст.
Ба мардум он, ки кайфар мефиристад,
Шамоли сарду тундар мефиристад.
Нахо
ҳад ӯ, ҷаҳон озода гардад,
Ва ё тифли Ба
ҳорон зода гардад.
Бинобарин, пайи озори он ёр
Бихо
ҳад ҳамла орад сӯи ағёр.
Миёни хонаи сарсабзу пургул
Ба
ҳори нозанини гул ба кокул
Ба исти
қболи момодояи хеш
Дарича карда во, по мени
ҳад пеш.
А
ҷузу ёвараш хушҳолу хандон,
На
ҷоташ медиҳанд аз шарри Шайтон.
Ни
ҳон аз чашми кас бо амри борӣ
Зани обастаро созанд ёр
ӣ.
Ба
ғурриш медарояд Деву истез,
Чу дандон
ҳои худро мекунад тез.
Ва
ҳамроҳи шамолу барфу борон
Ҳуҷум ӯ оварад бар одамиён.
Замину осмон дар ш
ӯру ғавғост,
Қиёмат ин замон гӯё, ки барпост.
Бидонад Дев: беш аз ин намонад,
Қасоси худ зи олам меситонад.
Чунин айём гарчанде напояд,
Набояд мардум аз манзил барояд.
Набояд сар биш
ӯяд духтари бикр,
Ва ё бар
ҳамсараш марде кунад фикр.
Либоси худ набояд шусту к
ӯдак
Набояд оббоз
ӣ созад, инак
Касе ин
ҳукмро мекард инкор,
Зи дасти Дев мегардид бемор.
Дар ин соат миёни шоми дай
ҷур
Дари бур
ҷи Ҳамалро мезанад Хур.
Замони м
ӯъҷиза мегардад оғоз,
Таваллуд гашта Навр
ӯзи сарафроз!
Агар зулмат сипо
ҳаш дар сурур аст,
Дами маргаш паси як ламъа нур аст…
Агарч
ӣ зӯри Аҳриман фузун аст,
Ба наздики А
ҳуро сарнагун аст!
Сипо
ҳи Деви золим гашта нобуд,
Зи оташбори
қудсӣ мекунад дуд.
«Чу нури
Ҳақ на аз пойину болост,
Вале равшан намояд он чапу рост».
Ҷаҳони пир акнун навҷавон аст,
Ҷавонӣ дар саропои ҷаҳон аст!
Дарахту сабзаву гул
қад кашида,

 

Чӣ наққошест ин нақш офарида?
Чунон п
ӯшида розе ошкор аст,
Ки таъбираш фа
қат бо Кирдигор аст!
Ба р
ӯзи аввали ин ҷашни тоза
Гирифта к
ӯдакон ҳаққи иҷоза,
Зи боми хона боло чашм д
ӯзанд,
Сипас бояд ки гулхан барфур
ӯзанд.
Гули ба
ҳман ба фарқи кӯҳу дашт аст,
Гур
ӯҳи наврасон дар сайругашт аст.
Зи дашту теппа
ҳо оянд боло,
Ки р
ӯзе мартабат ёбанд воло.
Халои
қ шоду гулханҳо фурӯзон,
Барои поксозии гуно
ҳон.
Ба манзил хони навр
ӯзӣ кушода,
Ҳама бар меҳмонӣ рӯ ниҳода.

Тайи як ҳафтаи таҷлили ин ид
А
ҷузи меҳрбон бар абри испед
Ба зарби ч
ӯбдасташ дода фармон,
Намояд
ҷамъ оби поки борон.

Давои зардпарвин асту заҳмат,
На оби сода, балки Оби Ра
ҳмат.
Захира карданаш расми ниё
ҳаст,
Ки он ш
ӯяндаи айбу гуноҳ аст.
Ҷуз ин боре агар гесӯбаландон
Бад-он ш
ӯянд мӯ, гардад дучандон.
Ба
ғусли Навбаҳору тифли навзод
А
ҷузи гармрӯ месозад имдод.
Бувад «Полоиши Навр
ӯз» номаш,
Дар олам гашта маъмул э
ҳтиромаш.
Зи сар
ҳадди Ҳабаш то мулки Чин аст,
Ки расми обпош
ӣ инчунин аст.
Ҳазорон сол Наврӯзи музаффар
Зи Машри
қ то ба Мағриб паҳновар
Бигардида, ба
қалбу дида ҷо шуд,
Зи фар
ҳанги Аҷам қасре бино шуд!
Ҳама девору садҳоро шикаста,
Зи сад зан
ҷиру банди зулм раста,
Нагашта коста фарру шук
ӯҳаш,

Бузургӣ ёфт ин миллат зи рӯҳаш!
Ҷаҳони пир акнун навҷавон аст,
Ҷавонӣ дар саропои ҷаҳон аст!
Сухан ин
ҷост аз иқболи тоҷик,
Ҳамон нур аст истиқлоли тоҷик.
Диёри то
ҷикон маҳди Замин аст,
Ку
ҳанмулки тамаддунофарин аст.
Ки мо
ҳам зодаи фасли Баҳорем,
Ватан бошад ваю насли Ба
ҳорем.
Чу Навр
ӯз аст хушиқболу озод
Дар олам кишвари мо тозамилод.
Ҷавонему ҷавон аст давлати мо,
Зи насли нав
ҷавон аст савлати мо! روزتان همواره نو، دوستان عزیز
داستان نوروز
(
بر اساس میفالوژی خلق تاجیک)

بیا، تا گویمت از دور و نزدیک،
کهن افسانه‌ای از خلق تاجیک.
بیا، تا داستانی سازم آغاز
ز پیروز‌ی نوروز سرافراز.
از آن وقتی، که عالم مستقر شد،
همانا، گردش خورشید سر شد.
در اطراف دوازده‌ برج چون تشت
درازای تمام سال می‌گشت.
درون خانة هر برج یک ماه
چو حاکم می‌نشست او صبح و بیگاه.
زمان «چلّة خرد» زمستان،
چو سردی هوا می‌یافت پایان،
جناب آفتاب از برج مربوط
قدم می‌زد درون خانة هوت.
اگر بد بگذرد این ماه تطهیر،
بمیرد نسل پیر و کم شود شیر.
و-اگر خوش بگذرد ایّام هوتش،
شود بسیار قوت لایموتش.
که ماه هوت ماهی دل‌فروز است،
زمان حکمرانی عجوز است.
زنی افسانوی باشد عجوزه،
بیاید از سما او چندروزه.
ز روی باور مردم خداوند
عجوز را می‌فرستد بهر پیوند.
چو مامادای فصل بهار است،
بهاری، که به راهش چشمچار است.
نسیمی می‌وزد گرم و پرافسون،
عجوز و یاورش در دشت و هامون
برای کمک تولید نوروز
بباید در سفر گردند پیروز‌.
و لیکن در سر راهش بناگاه
چو کوهی می‌برآید دیف بدخواه.
کسی، که دشمن خرد و کلان است،
زمستان است و خصم زندگان است.
به مردم آن، که کیفر می‌فرستد،
شمال سرد و تندر می‌فرستد.
نخواهد او، جهان آزاده گردد،
و یا طفل بهاران زاده گردد.
بنا برین، پی آزار آن یار
بخواهد حمله آرد سوی اغیار.
میان خانة سرسبز و پرگل
بهار نازنین گل به کاکل
به استقبال مامادای خویش
دریچه کرده وا، پا می‌نهد پیش.
عجوز و یاورش خوشحال و خندان،
نجاتش می‌دهند از شرّ شیطان.
نهان از چشم کس با امر باری
زن آبسته را سازند یاری.
به غرّش می‌درآید دی و استیز،
چو دندانهای خود را می‌کند تیز.
و همراه شمال و برف و باران
هجوم او آورد بر آدمیان.
زمین و آسمان در شور و غوغاست،
قیامت این زمان گویا، که برپاست.
بداند دیف: بیش از این نماند،
قصاص خود ز عالم می‌ستاند.
چنین ایّام گرچندی نپاید،
نباید مردم از منزل براید.
نباید سر بشوید دختر بکر،
و یا بر همسرش مردی کند فکر.
لباس خود نباید شست و کودک
نباید آب‌بازی سازد، اینک
کسی این حکم را می‌کرد انکار،
ز دست دیف می‌گردید بیمار.
در این ساعت میان شام دیجور
در برج حمَل را می‌زند خر.
زمان معجزه می‌گردد آغاز،
تولد گشته نوروز سرافراز!
اگر ظلمت سپاهش در سرور است،
دم مرگش پس یک لمعه نور است...
اگر چه زور اهریمن فزون است،
به نزدیک اهورا سرنگون است!
سپاه دیف ظالم گشته نابود،
ز آتشبار قدسی می‌کند دود.
«
چو نور حق نه از پایین و بالاست،
ولی روشن نماید آن چپ و راست».
جهان پیر اکنون نوجوان است،
جوانی در سراپای جهان است!
درخت و سبزه و گل قد کشیده،
چه نقّاشیست این نقش آفریده؟
چنان پوشیده رازی آشکار است،
که تعبیرش فقط با کردگار است!
به روز اوّل این جشن تازه
گرفته کودکان حق اجازه،
ز بام خانه بالا چشم دوزند،
سپس باید که گلخن برفروزند.
گل بهمن به فرق کوه و دشت است،
گروه نورسان در سیروگشت است.
ز دشت و تیپّه‌ها آیند بالا،
که روزی مرتبت یابند والا.
خلایق شاد و گلخنها فروزان،
برای پاکسازی گناهان.
به منزل خان نوروزی گشاده،
همه بر مهمانی رو نهاده.
طی یک هفتة تجلیل این عید
عجوز مهربان بر ابر اسپید
به ضرب چوبدستش داده فرمان،
نماید جمع آب پاک باران.
دوای زردپروین است و زحمت،
نه آب ساده، بلکه آب رحمت.
ذخیره کردنش رسم نیا هست،
که آن شویندة عیب و گناه است.
جز این باری اگر گیسوبلندان
بد-آن شویند مو، گردد دوچندان.
به غسل نوبهار و طفل نوزاد
عجوز گرم‌رو می‌سازد امداد.
بود «پالایش نوروز» نامش،
در عالم گشته معمول احترامش.
ز سرحدد حبش تا ملک چین است،
که رسم آب‌پاشی اینچنین است.
هزاران سال نوروز مظفّر
ز مشرق تا به مغرب پهن‌آور
بگردیده، به قلب و دیده جا شد،
ز فرهنگ عجم قصری بنا شد!
همه دیوار و سدها را شکسته،
ز صد زنجیر و بند ظلم رسته،
نگشته کاسته فرّ و شکوهش،
بزرگی یافت این ملّت ز روحش!
جهان پیر اکنون نوجوان است،
جوانی در سراپای جهان است!
سخن این جاست از اقبال تاجیک،
همان نور است استقلال تاجیک.
دیار تاجیکان مهد زمین است،
کهنمولک تمدّنافرین است.
که ما هم زادة فصل بهاریم،
وطن باشد وه و نسل بهاریم.
چو نوروز است خوش‌اقبال و آزاد
در عالم کشور ما تازمیلاد.
جوانیم و جوان است دولت ما،
ز نسل نوجوان است صولت ما